Vì sao đường biển lại được ưa chuộng để vận chuyển hàng hóa trên thế giới?

Trong bối cảnh toàn cầu hóa diễn ra mạnh mẽ, hoạt động giao thương giữa các quốc gia ngày càng phát triển cả về quy mô lẫn tốc độ. Hàng hóa được sản xuất ở quốc gia này có thể nhanh chóng xuất hiện trên thị trường của quốc gia khác, thậm chí ở phía bên kia bán cầu. Để đáp ứng nhu cầu trao đổi, mua bán khổng lồ đó, con người đã phát triển nhiều loại hình vận tải khác nhau như đường bộ, đường sắt, đường hàng không và đường biển. Trong số đó, vận tải đường biển vẫn giữ vai trò chủ đạo và được ưa chuộng nhất trong vận chuyển hàng hóa quốc tế. Vậy đâu là những nguyên nhân khiến đường biển trở thành lựa chọn hàng đầu của thế giới trong lĩnh vực vận tải hàng hóa?

1. Khả năng vận chuyển khối lượng hàng hóa cực lớn

Ưu điểm nổi bật nhất của vận tải đường biển chính là khả năng chuyên chở khối lượng hàng hóa rất lớn trong một chuyến đi. Những con tàu biển hiện đại ngày nay có thể chở hàng chục nghìn, thậm chí hàng trăm nghìn tấn hàng hóa, điều mà các loại hình vận tải khác khó có thể sánh kịp.

Đối với các mặt hàng như dầu mỏ, than đá, quặng sắt, ngũ cốc, phân bón hay container hàng tiêu dùng, việc vận chuyển với số lượng lớn là yêu cầu tất yếu để đảm bảo hiệu quả kinh tế. Nếu sử dụng đường bộ hoặc đường hàng không, chi phí sẽ tăng cao và khó đáp ứng được nhu cầu về khối lượng. Trong khi đó, tàu biển có thể gom hàng với quy mô lớn, giúp doanh nghiệp giảm số lần vận chuyển và tiết kiệm đáng kể chi phí.

2. Chi phí vận chuyển thấp, hiệu quả kinh tế cao

So với các loại hình vận tải khác, vận chuyển hàng hóa bằng đường biển có chi phí thấp nhất tính trên mỗi đơn vị hàng hóa. Mặc dù thời gian vận chuyển có thể dài hơn đường hàng không, nhưng bù lại, giá thành lại rẻ hơn rất nhiều.

Nguyên nhân của chi phí thấp là do tàu biển có khả năng chở nhiều hàng, tiêu hao nhiên liệu trên mỗi tấn hàng thấp và không phải chịu nhiều chi phí về hạ tầng như đường bộ hay đường sắt. Các tuyến đường biển chủ yếu là tự nhiên, không cần xây dựng quá nhiều công trình phức tạp như cầu, hầm hay đường ray.

Đối với thương mại quốc tế, nơi mà giá thành vận chuyển ảnh hưởng trực tiếp đến giá bán và sức cạnh tranh của sản phẩm, vận tải đường biển trở thành lựa chọn tối ưu. Nhờ chi phí thấp, hàng hóa có thể đến tay người tiêu dùng với mức giá hợp lý hơn.

3. Mạng lưới giao thông biển rộng khắp toàn cầu

Trái Đất có hơn 70% diện tích là đại dương, biển và đại dương đã tạo nên mạng lưới giao thông tự nhiên rộng lớn, kết nối hầu hết các quốc gia trên thế giới. Hầu hết các trung tâm kinh tế lớn đều nằm gần biển hoặc có hệ thống cảng biển phát triển.

Các tuyến hàng hải quốc tế như tuyến Á – Âu, Á – Mỹ, kênh đào Suez, kênh đào Panama… đóng vai trò huyết mạch trong thương mại toàn cầu. Nhờ đó, hàng hóa có thể được vận chuyển từ châu lục này sang châu lục khác một cách tương đối thuận lợi.

Không giống như đường bộ hay đường sắt bị giới hạn bởi biên giới, địa hình hay chính trị, đường biển có tính liên thông cao, ít bị gián đoạn và cho phép kết nối nhiều quốc gia trong cùng một hành trình.

4. Phù hợp với đa dạng loại hàng hóa

Vận tải đường biển có thể đáp ứng nhu cầu vận chuyển rất nhiều loại hàng hóa khác nhau, từ hàng khô, hàng rời, hàng lỏng cho đến hàng đông lạnh hay hàng siêu trường, siêu trọng.

Ngày nay, hệ thống tàu biển được thiết kế chuyên biệt như tàu container, tàu chở dầu, tàu chở khí hóa lỏng, tàu chở xe hơi, tàu hàng rời… Điều này giúp hàng hóa được bảo quản tốt hơn, giảm hư hỏng và nâng cao hiệu quả vận chuyển.

Đặc biệt, sự phát triển của container hóa đã tạo ra bước ngoặt lớn cho vận tải đường biển. Container giúp việc xếp dỡ nhanh chóng, an toàn, giảm thất thoát và dễ dàng kết hợp với các loại hình vận tải khác như đường bộ, đường sắt.

5. Độ an toàn cao trong vận chuyển

Mặc dù chịu ảnh hưởng của thời tiết và thiên tai, nhưng nhìn chung vận tải đường biển có độ an toàn tương đối cao đối với hàng hóa. Tai nạn hàng hải tuy có xảy ra nhưng chiếm tỷ lệ nhỏ so với tổng khối lượng hàng hóa vận chuyển.

Hơn nữa, với sự tiến bộ của khoa học – công nghệ, tàu biển ngày nay được trang bị các hệ thống định vị, radar, thông tin liên lạc và dự báo thời tiết hiện đại, giúp giảm thiểu rủi ro và nâng cao mức độ an toàn. Các quy định quốc tế về an toàn hàng hải, bảo hiểm và bảo vệ môi trường cũng ngày càng chặt chẽ, góp phần làm cho vận tải biển trở nên đáng tin cậy hơn.

6. Tác động môi trường thấp hơn so với nhiều loại hình khác

So với vận tải đường bộ và đường hàng không, vận tải đường biển có lượng khí thải tính trên mỗi tấn hàng thấp hơn. Một con tàu lớn có thể vận chuyển khối lượng hàng hóa tương đương hàng nghìn xe tải nhưng tiêu thụ ít nhiên liệu hơn trên mỗi đơn vị hàng.

Trong bối cảnh thế giới ngày càng quan tâm đến phát triển bền vững và bảo vệ môi trường, đây là một lợi thế quan trọng của vận tải biển. Nhiều hãng tàu đang đầu tư vào tàu sử dụng nhiên liệu sạch, công nghệ tiết kiệm năng lượng và các giải pháp giảm phát thải, góp phần làm cho vận tải đường biển ngày càng thân thiện với môi trường.

7. Đóng vai trò then chốt trong thương mại quốc tế

Thực tế cho thấy, hơn 80% khối lượng hàng hóa thương mại toàn cầu được vận chuyển bằng đường biển. Điều này khẳng định vai trò không thể thay thế của vận tải biển trong nền kinh tế thế giới.

Đối với nhiều quốc gia, đặc biệt là các nước có đường bờ biển dài, vận tải biển không chỉ là phương tiện giao thương mà còn là động lực phát triển kinh tế. Hệ thống cảng biển, logistics, đóng tàu và dịch vụ hàng hải tạo ra hàng triệu việc làm và đóng góp lớn vào GDP quốc gia.

8. Khả năng kết hợp linh hoạt với các loại hình vận tải khác

Vận tải đường biển thường là mắt xích quan trọng trong chuỗi vận tải đa phương thức. Hàng hóa có thể được vận chuyển bằng tàu biển qua các đại dương, sau đó tiếp tục được chuyển bằng đường bộ hoặc đường sắt để đến tay người tiêu dùng cuối cùng.

Sự kết hợp này giúp tận dụng ưu điểm của từng loại hình vận tải, vừa đảm bảo chi phí hợp lý, vừa nâng cao hiệu quả và tính linh hoạt trong logistics toàn cầu.

Kết luận

Tóm lại, đường biển được ưa chuộng để vận chuyển hàng hóa trên thế giới bởi hàng loạt ưu điểm vượt trội như khả năng chuyên chở khối lượng lớn, chi phí thấp, mạng lưới rộng khắp, phù hợp với nhiều loại hàng hóa, độ an toàn cao và tác động môi trường tương đối thấp. Trong bối cảnh thương mại quốc tế không ngừng phát triển, vận tải đường biển vẫn giữ vai trò xương sống và là nền tảng quan trọng cho sự kết nối kinh tế toàn cầu.

Dù trong tương lai có xuất hiện thêm nhiều phương thức vận tải hiện đại hơn, đường biển vẫn sẽ tiếp tục là lựa chọn hàng đầu, góp phần thúc đẩy giao thương, hợp tác và phát triển bền vững giữa các quốc gia trên toàn thế giới.

Xem thêm >>

Quy trình xuất khẩu gạo bằng đường biển

Vận tải đường biển