Trong giai đoạn 2025-2026, bên cạnh giá cước biến động và ùn tắc cảng biển, độ tin cậy lịch tàu đang nổi lên như một trong những thách thức lớn nhất của vận tải biển quốc tế. Việc tàu chạy trễ, thay đổi lịch trình hoặc hủy chuyến không còn là tình huống cá biệt, mà đang dần trở thành “bình thường mới”, buộc doanh nghiệp xuất nhập khẩu phải thay đổi cách lập kế hoạch logistics.
Lịch tàu trong vận tải biển là gì?
Lịch tàu vận tải biển là kế hoạch khai thác do hãng tàu công bố, bao gồm:
-
Thời gian tàu cập cảng và rời cảng
-
Trình tự các cảng ghé trong hành trình
-
Thời gian vận chuyển dự kiến giữa các điểm
Độ tin cậy lịch tàu thể hiện mức độ tàu chạy đúng kế hoạch ban đầu. Khi lịch tàu kém ổn định, toàn bộ chuỗi logistics phía sau cũng bị ảnh hưởng.
Vì sao lịch tàu ngày càng kém ổn định?
Ùn tắc cảng và năng lực khai thác không đồng đều
Tình trạng quá tải tại một số cảng lớn khiến tàu phải chờ cầu bến lâu hơn dự kiến. Khi một điểm trong chuỗi bị chậm, toàn bộ hành trình sau đó đều bị xáo trộn.
Điều chỉnh mạng lưới và hủy chuyến (blank sailing)
Để đối phó với biến động nhu cầu và dư cung tàu, nhiều hãng tàu chủ động:
-
Hủy chuyến trong ngắn hạn
-
Gộp chuyến hoặc thay đổi cảng ghé
-
Điều chỉnh lịch theo tuần thay vì cố định
Những điều chỉnh này giúp hãng tàu tối ưu khai thác, nhưng lại làm giảm tính ổn định cho chủ hàng.
Rủi ro thời tiết và địa chính trị
Thời tiết cực đoan, thay đổi tuyến do rủi ro khu vực hoặc hạn chế tại các tuyến hàng hải trọng yếu đều có thể khiến tàu chạy chậm hoặc phải đổi lộ trình.
Lịch tàu kém ổn định ảnh hưởng thế nào đến doanh nghiệp?
Kế hoạch giao hàng bị phá vỡ
Doanh nghiệp xuất nhập khẩu gặp khó khăn trong việc:
-
Cam kết thời gian giao hàng chính xác
-
Đồng bộ lịch sản xuất với lịch vận chuyển
-
Đáp ứng các hợp đồng có điều khoản giao hàng chặt chẽ
Việc tàu trễ vài ngày có thể kéo theo hàng loạt chi phí và rủi ro hợp đồng.
Chi phí logistics phát sinh
Khi lịch tàu thay đổi, doanh nghiệp có thể phải chịu:
-
Phí lưu container, lưu bãi
-
Chi phí lưu kho hàng hóa
-
Chi phí điều chỉnh kế hoạch sản xuất và phân phối
Những chi phí này thường không được tính trước trong ngân sách ban đầu.
Hãng tàu nhìn nhận vấn đề lịch tàu ra sao?
Từ góc độ hãng tàu, việc duy trì lịch tàu ổn định trong bối cảnh hiện nay là thách thức lớn do:
-
Áp lực tối ưu chi phí và công suất
-
Biến động nhu cầu theo mùa
-
Yêu cầu linh hoạt từ thị trường
Do đó, nhiều hãng tàu ưu tiên hiệu quả khai thác tổng thể hơn là cam kết lịch trình cứng nhắc như trước đây.
Xem thêm: Mất cân đối container rỗng toàn cầu: Nút thắt âm thầm của vận tải biển quốc tế
Doanh nghiệp xuất nhập khẩu đang thích ứng như thế nào?
Trước thực tế lịch tàu khó dự đoán, nhiều doanh nghiệp đã thay đổi cách tiếp cận:
-
Dự phòng thêm thời gian giao hàng trong hợp đồng
-
Không phụ thuộc duy nhất vào một hãng tàu hoặc một tuyến
-
Kết hợp nhiều phương án logistics để tăng tính linh hoạt
Thay vì kỳ vọng lịch tàu “đúng tuyệt đối”, doanh nghiệp tập trung vào quản trị rủi ro và khả năng ứng phó.
Vai trò của đơn vị logistics và forwarder
Trong bối cảnh lịch tàu kém ổn định, đơn vị logistics đóng vai trò quan trọng trong:
-
Cập nhật sớm thay đổi lịch tàu
-
Đề xuất tuyến và chuyến thay thế
-
Điều phối lại kế hoạch vận chuyển khi phát sinh sự cố
Sự hỗ trợ này giúp doanh nghiệp giảm thiểu tác động tiêu cực từ việc tàu trễ hoặc đổi lịch.
Lịch tàu có thể ổn định trở lại không?
Các chuyên gia cho rằng:
-
Lịch tàu khó quay lại mức ổn định cao như giai đoạn trước khủng hoảng
-
Sự linh hoạt sẽ trở thành đặc điểm cố hữu của vận tải biển
-
Độ tin cậy lịch tàu có thể cải thiện dần khi cảng biển và chuỗi cung ứng được nâng cấp
Tuy nhiên, trong trung hạn, doanh nghiệp vẫn cần chuẩn bị cho kịch bản lịch tàu thay đổi thường xuyên.
Doanh nghiệp cần làm gì để giảm rủi ro từ lịch tàu?
Để thích ứng hiệu quả, doanh nghiệp xuất nhập khẩu nên:
-
Theo dõi sát thông báo lịch tàu từ hãng vận tải
-
Lên kế hoạch xuất hàng sớm hơn so với trước
-
Dự phòng thời gian và chi phí trong hợp đồng
-
Phối hợp chặt chẽ với đơn vị logistics
Việc chủ động quản trị lịch trình giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro và duy trì độ tin cậy với đối tác.
Kết luận
Lịch tàu kém ổn định đang trở thành thách thức thường trực của vận tải biển quốc tế trong giai đoạn hiện nay. Dù mang lại nhiều khó khăn cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu, nhưng đây cũng là yếu tố buộc các bên trong chuỗi logistics phải thay đổi cách tiếp cận, từ lập kế hoạch cứng nhắc sang quản trị linh hoạt. Trong bối cảnh thị trường còn nhiều biến động, khả năng thích ứng với lịch tàu không ổn định sẽ là lợi thế quan trọng giúp doanh nghiệp duy trì hoạt động xuất nhập khẩu bền vững.
Xem thêm: Vận Tải Đường Biển Từ Hồ Chí Minh Đến Cảng Visakhapatnam