Trong bối cảnh thị trường vận tải biển còn nhiều bất ổn, giá nhiên liệu tàu biển (bunker fuel) đang trở thành một trong những yếu tố gây áp lực chi phí lớn nhất đối với hãng tàu và doanh nghiệp xuất nhập khẩu. Giai đoạn 2025–2026, sự biến động của giá nhiên liệu không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả khai thác tàu mà còn tác động trực tiếp đến giá cước vận tải biển và các khoản phụ phí liên quan.
Nhiên liệu tàu biển giữ vai trò gì trong chi phí vận tải?
Nhiên liệu là một trong những khoản chi lớn nhất trong hoạt động khai thác tàu biển, có thể chiếm 30–50% tổng chi phí vận hành tùy thời điểm và loại tàu. Đối với tàu container chạy tuyến dài:
-
Mỗi chuyến đi tiêu thụ lượng nhiên liệu rất lớn
-
Thời gian hành trình càng dài, chi phí nhiên liệu càng cao
-
Mọi biến động giá nhiên liệu đều tác động trực tiếp đến chi phí chuyến tàu
Do đó, giá nhiên liệu luôn là biến số quan trọng trong bài toán giá cước vận tải biển.
Vì sao giá nhiên liệu tàu biển biến động mạnh?
Biến động giá năng lượng toàn cầu
Giá nhiên liệu hàng hải chịu ảnh hưởng trực tiếp từ thị trường năng lượng thế giới. Khi giá dầu thô biến động do yếu tố kinh tế, địa chính trị hoặc cắt giảm sản lượng, giá bunker fuel cũng biến động theo, đôi khi với biên độ lớn trong thời gian ngắn.
Thay đổi tuyến vận chuyển và thời gian hành trình
Việc tàu phải chạy vòng tránh các tuyến rủi ro hoặc gián đoạn hàng hải khiến:
-
Quãng đường di chuyển dài hơn
-
Mức tiêu thụ nhiên liệu tăng
-
Chi phí nhiên liệu trên mỗi container bị đội lên
Điều này làm cho giá nhiên liệu trở thành gánh nặng lớn hơn so với giai đoạn vận hành ổn định.
Giá nhiên liệu ảnh hưởng thế nào đến giá cước vận tải biển?
Phụ phí nhiên liệu (BAF) gia tăng
Để bù đắp chi phí, các hãng tàu thường áp dụng phụ phí nhiên liệu (BAF – Bunker Adjustment Factor). Khi giá nhiên liệu tăng:
-
BAF có thể được điều chỉnh tăng theo chu kỳ ngắn
-
Doanh nghiệp xuất nhập khẩu phải gánh thêm chi phí ngoài cước cơ bản
-
Tổng chi phí logistics khó dự đoán hơn
Giá cước chịu áp lực tăng gián tiếp
Ngay cả khi giá cước cơ bản không tăng mạnh, chi phí nhiên liệu cao kéo dài vẫn tạo áp lực khiến hãng tàu phải điều chỉnh giá trong trung hạn để đảm bảo hiệu quả khai thác.
Hãng tàu đang ứng phó ra sao trước biến động nhiên liệu?
Giảm tốc độ tàu (slow steaming)
Một giải pháp phổ biến là giảm tốc độ tàu để:
-
Giảm mức tiêu thụ nhiên liệu
-
Kiểm soát chi phí vận hành
-
Giảm phát thải
Tuy nhiên, hệ quả là thời gian vận chuyển kéo dài, ảnh hưởng đến kế hoạch giao hàng của doanh nghiệp.
Đầu tư tàu tiết kiệm nhiên liệu
Nhiều hãng tàu đang đầu tư:
-
Tàu thế hệ mới tiết kiệm nhiên liệu
-
Công nghệ tối ưu hành trình
-
Hệ thống giám sát tiêu thụ nhiên liệu theo thời gian thực
Đây là giải pháp dài hạn nhưng đòi hỏi vốn đầu tư lớn.
Doanh nghiệp xuất nhập khẩu chịu tác động như thế nào?
Đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu, biến động giá nhiên liệu dẫn đến:
-
Chi phí vận chuyển tăng khó lường
-
Phát sinh phụ phí nhiên liệu ngoài kế hoạch
-
Khó chốt giá bán và hợp đồng dài hạn
Đặc biệt với các hợp đồng biên lợi nhuận thấp, chỉ cần chi phí nhiên liệu tăng nhẹ cũng có thể ảnh hưởng lớn đến hiệu quả kinh doanh.
Doanh nghiệp có thể làm gì để giảm rủi ro chi phí nhiên liệu?
Trong bối cảnh giá nhiên liệu biến động, doanh nghiệp nên:
-
Theo dõi sát thông báo BAF từ hãng tàu
-
Cân nhắc ký hợp đồng cước có điều khoản ổn định phụ phí
-
Lên kế hoạch xuất hàng sớm để tránh giai đoạn giá nhiên liệu tăng cao
-
Trao đổi với đơn vị logistics để được tư vấn tuyến và thời điểm phù hợp
Việc chủ động thông tin giúp doanh nghiệp giảm bị động trước các biến động chi phí nhiên liệu.
Giá nhiên liệu và xu hướng logistics xanh
Song song với biến động giá, áp lực giảm phát thải đang thúc đẩy ngành vận tải biển:
-
Chuyển sang nhiên liệu thay thế
-
Tối ưu tiêu thụ năng lượng
-
Áp dụng các tiêu chuẩn môi trường khắt khe hơn
Trong dài hạn, những thay đổi này có thể làm chi phí nhiên liệu biến động theo cấu trúc mới, không chỉ phụ thuộc vào giá dầu truyền thống.
Triển vọng giá nhiên liệu tàu biển trong thời gian tới
Các chuyên gia logistics nhận định:
-
Giá nhiên liệu tàu biển khó ổn định trong ngắn hạn
-
Biến động năng lượng toàn cầu tiếp tục ảnh hưởng mạnh
-
Chi phí nhiên liệu sẽ tiếp tục là yếu tố chi phối giá vận tải biển
Điều này khiến doanh nghiệp cần coi chi phí nhiên liệu là rủi ro thường trực, không phải biến số tạm thời.
Kết luận
Giá nhiên liệu tàu biển biến động mạnh đang tạo ra áp lực chi phí lan rộng trong vận tải biển quốc tế, ảnh hưởng trực tiếp đến hãng tàu và doanh nghiệp xuất nhập khẩu. Từ phụ phí nhiên liệu, thời gian vận chuyển kéo dài cho đến khả năng kiểm soát ngân sách logistics, mọi khía cạnh đều chịu tác động. Trong bối cảnh đó, việc theo dõi sát thị trường năng lượng, hiểu rõ cơ chế phụ phí và chủ động kế hoạch vận chuyển sẽ là chìa khóa giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro và duy trì hiệu quả logistics trong giai đoạn thị trường nhiều biến động.
Xem thêm: Vận Tải Đường Biển Từ Hồ Chí Minh Đi Cảng Nhava Sheva