Trong quá trình xuất khẩu bằng đường biển, không ít doanh nghiệp gặp tình huống đã booking, container đã vào cảng nhưng vẫn không được xếp lên tàu. Thay vào đó, hàng bị dời sang chuyến kế tiếp – hiện tượng này được gọi là rollover container. Đây là một rủi ro vận hành khá phổ biến hiện nay, đặc biệt trong bối cảnh lịch tàu thiếu ổn định và cảng biển thường xuyên quá tải.
Rollover container là gì?
Rollover container là tình trạng container không được xếp lên chuyến tàu đã xác nhận, dù đã hoàn tất các thủ tục cần thiết, và bị chuyển sang chuyến tàu tiếp theo của cùng hãng tàu hoặc tuyến khác.
Khác với rớt tàu do lỗi cut-off, rollover thường:
-
Không hoàn toàn do lỗi của doanh nghiệp
-
Phát sinh từ quyết định khai thác của hãng tàu hoặc tình trạng cảng
-
Khó dự đoán chính xác thời điểm xảy ra
Nguyên nhân phổ biến khiến container bị rollover
Tàu bị thiếu chỗ so với booking
Trong nhiều trường hợp, số lượng container được booking vượt quá sức chứa thực tế của tàu. Khi phải lựa chọn, hãng tàu có thể ưu tiên:
-
Khách hàng hợp đồng dài hạn
-
Hàng có cước cao
-
Container đặc thù (reefer, DG…)
Những container còn lại buộc phải rollover sang chuyến sau.
Ùn tắc cảng và thay đổi kế hoạch xếp tàu
Khi cảng quá tải:
-
Thời gian bốc xếp bị rút ngắn
-
Không đủ thời gian xếp hết container đã vào bãi
-
Hãng tàu buộc phải cắt bớt container lên tàu
Đây là nguyên nhân rollover khá phổ biến tại các cảng lớn.
Ảnh hưởng từ blank sailing và lịch tàu trễ
Khi chuyến trước bị hủy (blank sailing) hoặc trễ kéo dài:
-
Lượng container dồn sang chuyến sau tăng mạnh
-
Sức chứa chuyến kế tiếp không đủ
-
Nguy cơ rollover tăng cao
Rollover vì thế thường đi kèm với giai đoạn thị trường biến động.
Rollover container ảnh hưởng thế nào đến doanh nghiệp?
Trễ lịch giao hàng
Container bị rollover đồng nghĩa với:
-
Hàng không đi theo kế hoạch ban đầu
-
Transit time kéo dài thêm 5–14 ngày hoặc hơn
-
Khó cam kết thời gian giao hàng với đối tác
Với hàng theo mùa vụ, rủi ro này càng nghiêm trọng.
Phát sinh chi phí logistics
Rollover có thể kéo theo:
-
Phí lưu container tại cảng
-
Phí lưu bãi
-
Chi phí tồn kho tăng
-
Phí đổi chứng từ hoặc điều chỉnh booking
Dù không do lỗi doanh nghiệp, nhưng chi phí vẫn phải gánh.
Rollover container có khác blank sailing không?
Nhiều doanh nghiệp nhầm lẫn hai khái niệm này:
-
Blank sailing: hãng tàu hủy cả chuyến tàu
-
Rollover container: tàu vẫn chạy, nhưng container không được xếp
Blank sailing ảnh hưởng toàn chuyến, còn rollover ảnh hưởng từng container cụ thể.
Hãng tàu xử lý rollover như thế nào?
Thông thường, hãng tàu sẽ:
-
Thông báo rollover sau khi tàu chạy
-
Sắp xếp container lên chuyến kế tiếp sớm nhất
-
Trong một số trường hợp, cho phép đổi tuyến hoặc đổi tàu
Tuy nhiên, mức độ ưu tiên container rollover phụ thuộc vào chính sách từng hãng tàu.
Xem thêm: Vận Chuyển Hàng Hóa Từ Cảng Hồ Chí Minh Đến Cảng Batumi
Doanh nghiệp cần làm gì khi container bị rollover?
Làm việc ngay với forwarder/hãng tàu
Khi nhận thông báo rollover, doanh nghiệp nên:
-
Yêu cầu lịch tàu thay thế cụ thể
-
Kiểm tra khả năng chuyển hãng tàu
-
Đánh giá lại thời gian giao hàng với khách mua
Phản ứng nhanh giúp giảm thiểu thiệt hại.
Chủ động dự phòng rủi ro rollover
Để hạn chế tác động, doanh nghiệp có thể:
-
Không đóng hàng quá sát ngày tàu chạy
-
Ưu tiên booking sớm trong mùa cao điểm
-
Làm việc với forwarder có khả năng giữ chỗ tốt
Dù không tránh hoàn toàn, nhưng có thể giảm xác suất bị rollover.
Vai trò của forwarder trong xử lý rollover
Một forwarder chuyên nghiệp sẽ:
-
Cảnh báo sớm nguy cơ rollover
-
Chủ động giữ chỗ hoặc xin ưu tiên
-
Đề xuất phương án vận chuyển thay thế
Sự hỗ trợ này đặc biệt quan trọng khi thị trường căng thẳng.
Rollover container có xu hướng tăng không?
Theo thực tế thị trường:
-
Rollover xảy ra nhiều hơn trong mùa cao điểm
-
Khi lịch tàu thiếu ổn định, rollover tăng mạnh
-
Doanh nghiệp cần coi rollover là rủi ro vận hành thường trực
Điều này đòi hỏi kế hoạch logistics linh hoạt hơn trước.
Doanh nghiệp có thể yêu cầu bồi thường không?
Trong đa số trường hợp:
-
Rollover không được xem là lỗi vi phạm hợp đồng vận chuyển
-
Hãng tàu thường không bồi thường chi phí phát sinh
-
Doanh nghiệp chỉ có thể thương lượng hỗ trợ từng trường hợp
Vì vậy, quản trị rủi ro vẫn là giải pháp hiệu quả nhất.
Kết luận
Rollover container là hiện tượng phổ biến trong vận tải biển hiện đại, phản ánh áp lực khai thác của hãng tàu và tình trạng quá tải cảng biển. Với doanh nghiệp xuất nhập khẩu, rollover đồng nghĩa với nguy cơ trễ hàng và phát sinh chi phí nếu không có phương án dự phòng. Việc hiểu rõ nguyên nhân, chủ động kế hoạch xuất hàng và phối hợp chặt chẽ với đơn vị logistics sẽ giúp doanh nghiệp giảm thiểu tác động tiêu cực và duy trì sự ổn định trong chuỗi cung ứng đường biển.
Xem thêm: Blank Sailing là gì? Vì sao hãng tàu hủy chuyến và doanh nghiệp chịu ảnh hưởng ra sao