Trong vận tải biển quốc tế, hàng nguy hiểm (Dangerous Goods – DG) là nhóm hàng hóa chịu sự kiểm soát nghiêm ngặt nhất về an toàn. Chỉ một sai sót nhỏ trong khai báo, đóng gói hoặc dán nhãn DG cũng có thể khiến lô hàng bị từ chối xếp tàu, phát sinh chi phí lớn hoặc gây rủi ro nghiêm trọng cho tàu và thuyền viên. Vì vậy, việc hiểu đúng quy định DG không chỉ là yêu cầu pháp lý, mà còn là yếu tố sống còn trong logistics đường biển.
Hàng nguy hiểm (DG) là gì?
Hàng nguy hiểm (DG) là các loại hàng hóa có khả năng:
-
Gây cháy nổ
-
Gây độc hại cho con người
-
Gây ô nhiễm môi trường
-
Gây nguy hiểm cho tàu và hàng hóa khác
Trong vận tải biển, DG được quản lý theo IMDG Code – bộ quy tắc quốc tế về vận chuyển hàng nguy hiểm bằng đường biển.
Các nhóm hàng nguy hiểm phổ biến trong vận tải biển
Theo IMDG Code, hàng nguy hiểm được chia thành 9 nhóm chính, trong đó thường gặp gồm:
-
Nhóm 2: Khí nén, khí hóa lỏng
-
Nhóm 3: Chất lỏng dễ cháy (sơn, dung môi, cồn…)
-
Nhóm 4: Chất rắn dễ cháy
-
Nhóm 6: Chất độc
-
Nhóm 8: Chất ăn mòn (acid, hóa chất công nghiệp)
-
Nhóm 9: Hàng nguy hiểm khác (pin lithium, thiết bị có pin…)
Nhiều doanh nghiệp không nhận ra hàng của mình là DG, đặc biệt với pin, hóa chất, mỹ phẩm, thiết bị điện tử.
Vì sao hàng DG được kiểm soát chặt trong vận tải biển?
Rủi ro an toàn hàng hải
DG có thể:
-
Gây cháy nổ trên tàu
-
Phản ứng hóa học khi gặp nhiệt độ cao
-
Gây mất an toàn cho thuyền viên
Chỉ một container DG khai báo sai cũng có thể đe dọa an toàn của cả con tàu.
Hậu quả pháp lý và tài chính nghiêm trọng
Nếu khai báo sai DG, doanh nghiệp có thể đối mặt với:
-
Phạt tiền rất lớn
-
Từ chối xếp tàu
-
Buộc tái xuất hoặc tiêu hủy hàng
-
Bồi thường thiệt hại nếu xảy ra sự cố
Vì vậy, DG không phải nhóm hàng có thể “linh động” trong khai báo.
Doanh nghiệp cần khai báo gì khi gửi hàng DG?
Khi vận chuyển hàng DG bằng đường biển, doanh nghiệp bắt buộc phải:
-
Khai DG Declaration đúng chuẩn
-
Cung cấp MSDS (Material Safety Data Sheet)
-
Dán nhãn cảnh báo DG đúng nhóm
-
Đóng gói theo tiêu chuẩn IMDG
Thiếu một trong các yếu tố trên, container DG có thể bị từ chối ngay tại cảng.
Quy trình xử lý hàng DG trong vận tải biển
Quy trình cơ bản gồm:
-
Xác định hàng có phải DG hay không
-
Phân loại đúng nhóm DG theo IMDG
-
Chuẩn bị MSDS và chứng từ DG
-
Đóng gói, dán nhãn đúng quy định
-
Booking DG với hãng tàu
-
Khai báo và xếp tàu theo hướng dẫn đặc biệt
Thời gian xử lý DG thường dài hơn hàng thường, doanh nghiệp cần lên kế hoạch sớm.
Chi phí vận chuyển hàng DG có cao hơn không?
Câu trả lời là có. Hàng DG thường phát sinh:
-
Phụ phí DG của hãng tàu
-
Chi phí đóng gói đặc biệt
-
Chi phí kiểm tra, giám sát
-
Phí lưu bãi riêng
Do đó, giá cước DG luôn cao hơn hàng thường, và biến động theo từng nhóm DG.
Xem thêm: Free time container là gì? Cách quản lý free time để tránh phí lưu container
Những lỗi phổ biến doanh nghiệp hay mắc với hàng DG
Nhiều doanh nghiệp xuất khẩu gặp các lỗi như:
-
Không khai báo DG vì nghĩ hàng “không nguy hiểm”
-
Dùng MSDS sai hoặc hết hạn
-
Dán nhãn DG không đúng chuẩn
-
Đóng gói không phù hợp
Những lỗi này có thể khiến lô hàng bị giữ lại, phát sinh chi phí lớn và trễ hợp đồng.
Forwarder đóng vai trò gì trong vận chuyển hàng DG?
Forwarder chuyên nghiệp sẽ:
-
Kiểm tra tính chất hàng hóa
-
Xác định đúng nhóm DG
-
Tư vấn đóng gói, nhãn cảnh báo
-
Làm việc với hãng tàu để booking DG
Với hàng DG, vai trò của forwarder gần như bắt buộc, đặc biệt với doanh nghiệp chưa có kinh nghiệm.
Xu hướng kiểm soát DG trong thời gian tới
Theo xu hướng toàn cầu:
-
Kiểm tra DG ngày càng nghiêm ngặt
-
Hãng tàu siết chặt khai báo và xử phạt
-
DG Declaration ngày càng được số hóa
-
Pin lithium và hàng nhóm 9 bị kiểm soát mạnh hơn
Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải chủ động và chuyên nghiệp hơn khi xuất hàng DG.
Doanh nghiệp cần lưu ý gì khi xuất khẩu hàng DG?
Để tránh rủi ro, doanh nghiệp nên:
-
Xác định DG ngay từ khâu sản xuất
-
Chuẩn bị MSDS và hồ sơ sớm
-
Không che giấu hoặc khai sai tính chất hàng
-
Làm việc với forwarder có kinh nghiệm DG
DG là nhóm hàng không chấp nhận sai sót, nên sự cẩn trọng là yếu tố bắt buộc.
Kết luận
Hàng nguy hiểm (DG) trong vận tải biển là nhóm hàng đặc thù, đòi hỏi tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về khai báo, đóng gói và vận chuyển. Dù chi phí cao và quy trình phức tạp hơn, nhưng việc xử lý đúng DG giúp doanh nghiệp tránh rủi ro pháp lý, đảm bảo an toàn hàng hải và duy trì uy tín với đối tác quốc tế. Trong bối cảnh ngành vận tải biển ngày càng siết chặt an toàn, hiểu và quản trị tốt hàng DG chính là năng lực bắt buộc của doanh nghiệp xuất nhập khẩu hiện đại.
Xem thêm: Vận tải đường biển từ HCM đi Cảng Songkhla