Những mặt hàng thường xuất khẩu bằng đường biển
Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, hoạt động xuất khẩu đóng vai trò vô cùng quan trọng đối với sự phát triển của mỗi quốc gia. Trong số các phương thức vận tải quốc tế, đường biển được xem là hình thức vận chuyển phổ biến và quan trọng nhất, chiếm khoảng 80–90% tổng khối lượng hàng hóa thương mại toàn cầu. Với ưu điểm nổi bật như chi phí thấp, khả năng vận chuyển khối lượng hàng lớn, đa dạng chủng loại và phạm vi hoạt động rộng khắp, vận tải đường biển trở thành lựa chọn hàng đầu cho nhiều mặt hàng xuất khẩu. Bài viết này sẽ phân tích những nhóm mặt hàng thường được xuất khẩu bằng đường biển và lý do chúng phù hợp với phương thức vận chuyển này.
1. Hàng nông sản
Nông sản là một trong những nhóm hàng xuất khẩu chủ lực của nhiều quốc gia, đặc biệt là các nước đang phát triển có thế mạnh về nông nghiệp như Việt Nam, Thái Lan, Brazil hay Ấn Độ. Các mặt hàng nông sản thường được xuất khẩu bằng đường biển bao gồm: gạo, cà phê, hạt tiêu, hạt điều, cao su, chè, ngô, đậu tương…
Đặc điểm chung của nhóm hàng này là khối lượng lớn, giá trị đơn vị không quá cao, do đó rất phù hợp với vận tải đường biển – hình thức có chi phí thấp hơn so với đường hàng không. Ngoài ra, nhiều mặt hàng nông sản khô có khả năng bảo quản lâu dài, ít chịu ảnh hưởng bởi thời gian vận chuyển dài. Đối với các mặt hàng nông sản tươi hoặc đông lạnh như trái cây, rau củ, thủy sản đông lạnh, việc sử dụng container lạnh (reefer container) giúp đảm bảo chất lượng hàng hóa trong suốt quá trình vận chuyển đường biển.
2. Thủy sản và hải sản
Thủy sản là nhóm hàng xuất khẩu quan trọng, đặc biệt đối với các quốc gia ven biển. Các sản phẩm thường được xuất khẩu bằng đường biển bao gồm: tôm, cá tra, cá ngừ, mực, bạch tuộc, cua, ghẹ và các sản phẩm thủy sản chế biến.
Do đặc tính dễ hư hỏng, thủy sản yêu cầu điều kiện bảo quản nghiêm ngặt về nhiệt độ và vệ sinh. Tuy nhiên, nhờ sự phát triển của công nghệ logistics, hệ thống container lạnh và chuỗi cung ứng lạnh đã giúp vận chuyển thủy sản bằng đường biển trở nên an toàn và hiệu quả. So với vận tải hàng không, vận tải biển giúp giảm đáng kể chi phí, đặc biệt đối với các lô hàng lớn xuất khẩu sang thị trường xa như châu Âu, Mỹ hay Trung Đông.
3. Hàng công nghiệp và hàng chế biến
Hàng công nghiệp và hàng chế biến chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu xuất khẩu của nhiều quốc gia. Nhóm hàng này bao gồm: máy móc, thiết bị, linh kiện điện tử, hàng cơ khí, sản phẩm nhựa, hóa chất, phân bón, thép và các sản phẩm kim loại.
Đường biển đặc biệt phù hợp với các loại hàng công nghiệp có kích thước lớn, trọng lượng nặng hoặc được đóng gói theo container. Ví dụ, máy móc công nghiệp, dây chuyền sản xuất, thiết bị xây dựng thường khó hoặc không thể vận chuyển bằng đường hàng không do hạn chế về tải trọng và chi phí. Ngoài ra, hệ thống cảng biển hiện đại với cần cẩu, kho bãi và các dịch vụ hỗ trợ giúp việc bốc dỡ và vận chuyển các mặt hàng công nghiệp diễn ra thuận lợi.
4. Hàng dệt may và da giày
Dệt may và da giày là nhóm hàng xuất khẩu truyền thống của nhiều quốc gia châu Á, trong đó có Việt Nam, Trung Quốc, Bangladesh và Ấn Độ. Các mặt hàng này bao gồm: quần áo, vải, sợi, giày dép, túi xách và các sản phẩm thời trang khác.
Mặc dù có giá trị xuất khẩu lớn, nhưng hàng dệt may và da giày thường có trọng lượng nhẹ, thể tích lớn và không yêu cầu thời gian giao hàng quá gấp. Do đó, vận tải đường biển là lựa chọn tối ưu nhằm tiết kiệm chi phí. Các sản phẩm này thường được đóng trong container khô (dry container) và vận chuyển theo các tuyến biển cố định đến thị trường tiêu thụ lớn như Mỹ, EU, Nhật Bản và Hàn Quốc.
5. Hàng tiêu dùng và hàng gia dụng
Hàng tiêu dùng và hàng gia dụng cũng là nhóm mặt hàng thường xuyên được xuất khẩu bằng đường biển. Nhóm này bao gồm: đồ nhựa, đồ gỗ gia dụng, đồ nội thất, đồ điện gia dụng, đồ trang trí, đồ dùng nhà bếp và các sản phẩm phục vụ sinh hoạt hàng ngày.
Đặc điểm của nhóm hàng này là đa dạng về chủng loại, số lượng lớn và nhu cầu ổn định trên thị trường quốc tế. Vận tải đường biển cho phép doanh nghiệp xuất khẩu các lô hàng lớn với chi phí thấp, phù hợp với chiến lược sản xuất hàng loạt và phân phối rộng rãi. Đặc biệt, các sản phẩm đồ gỗ và nội thất có kích thước cồng kềnh gần như chỉ có thể vận chuyển hiệu quả bằng đường biển.
6. Nguyên liệu thô và nhiên liệu
Nguyên liệu thô và nhiên liệu là nhóm hàng chiếm tỷ trọng rất lớn trong thương mại đường biển toàn cầu. Các mặt hàng tiêu biểu gồm: dầu thô, than đá, quặng sắt, bauxite, khí hóa lỏng (LNG), xi măng, cát và đá xây dựng.
Đây là nhóm hàng có khối lượng cực lớn, giá trị trên mỗi đơn vị thấp, đòi hỏi phương tiện vận chuyển có sức chở lớn. Tàu chở hàng rời (bulk carrier), tàu chở dầu (tanker) và tàu chuyên dụng được thiết kế riêng để vận chuyển các loại hàng hóa này. Vận tải đường biển gần như là phương thức duy nhất khả thi cho việc xuất khẩu nguyên liệu thô và nhiên liệu trên quy mô lớn.
7. Hàng siêu trường, siêu trọng
Hàng siêu trường, siêu trọng là các mặt hàng có kích thước và trọng lượng vượt quá tiêu chuẩn thông thường, ví dụ như: thiết bị điện gió, máy biến áp lớn, cấu kiện thép, giàn khoan dầu khí, tàu thuyền và các công trình lắp ghép.
Những mặt hàng này không thể vận chuyển bằng đường bộ hay đường hàng không do hạn chế về kỹ thuật. Đường biển, với các loại tàu chuyên dụng như tàu Ro-Ro, tàu heavy lift, là lựa chọn tối ưu và đôi khi là duy nhất. Việc xuất khẩu các mặt hàng siêu trường, siêu trọng đòi hỏi kế hoạch logistics chi tiết và sự phối hợp chặt chẽ giữa nhiều bên liên quan.
Kết luận
Có thể thấy, vận tải đường biển đóng vai trò then chốt trong hoạt động xuất khẩu hàng hóa trên toàn thế giới. Từ nông sản, thủy sản, hàng công nghiệp, hàng tiêu dùng cho đến nguyên liệu thô và hàng siêu trường, siêu trọng, đường biển đều chứng tỏ ưu thế vượt trội về chi phí, năng lực vận chuyển và phạm vi hoạt động. Trong bối cảnh thương mại quốc tế ngày càng phát triển, việc hiểu rõ đặc điểm của từng nhóm mặt hàng và lựa chọn phương thức vận tải phù hợp sẽ giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững trên thị trường toàn cầu.
Xem thêm >>
Quy trình xuất khẩu gạo bằng đường biển