Trong hoạt động xuất nhập khẩu bằng đường biển, nhiều doanh nghiệp cho rằng khi hàng đã được thông quan thì mọi rủi ro đã kết thúc. Tuy nhiên trên thực tế, kiểm tra sau thông quan mới là giai đoạn tiềm ẩn nhiều rủi ro nhất nếu doanh nghiệp không quản trị tốt hồ sơ và dữ liệu khai báo. Không ít trường hợp bị truy thu thuế, xử phạt hành chính hoặc ấn định thuế dù lô hàng đã thông quan từ lâu. Vì vậy, hiểu rõ kiểm tra sau thông quan và cách chuẩn bị là điều doanh nghiệp không thể xem nhẹ.
Kiểm tra sau thông quan là gì?
Kiểm tra sau thông quan là hoạt động của cơ quan hải quan nhằm kiểm tra lại hồ sơ, chứng từ và việc tuân thủ pháp luật hải quan của doanh nghiệp sau khi hàng hóa đã được thông quan. Hoạt động này có thể diễn ra tại trụ sở hải quan hoặc trực tiếp tại doanh nghiệp.
Mục tiêu của kiểm tra sau thông quan không phải làm chậm dòng hàng, mà là đánh giá mức độ tuân thủ và phát hiện các sai sót trong khai báo.
Vì sao hải quan thực hiện kiểm tra sau thông quan?
Hải quan không thể kiểm tra toàn bộ chi tiết của mọi lô hàng tại thời điểm thông quan. Do đó, kiểm tra sau thông quan giúp cơ quan quản lý phát hiện các hành vi khai sai mã HS, sai trị giá, sai xuất xứ hoặc áp dụng sai chính sách thuế.
Ngoài ra, kiểm tra sau thông quan còn là công cụ để ngăn chặn gian lận thương mại và bảo đảm công bằng giữa các doanh nghiệp.
Doanh nghiệp nào dễ bị kiểm tra sau thông quan?
Một số nhóm doanh nghiệp có nguy cơ cao bị kiểm tra sau thông quan gồm doanh nghiệp mới tham gia xuất nhập khẩu, doanh nghiệp có tiền sử khai sai mã HS hoặc trị giá, doanh nghiệp thường xuyên hưởng ưu đãi thuế từ C/O và doanh nghiệp có kim ngạch lớn nhưng thuế nộp thấp bất thường.
Ngoài ra, các mặt hàng nhạy cảm về thuế hoặc xuất xứ cũng thường nằm trong diện theo dõi.
Kiểm tra sau thông quan thường tập trung vào nội dung gì?
Hải quan thường kiểm tra tính chính xác của mã HS, trị giá hải quan, xuất xứ hàng hóa và chính sách thuế áp dụng. Ngoài ra, cơ quan chức năng cũng xem xét tính thống nhất giữa các chứng từ như hợp đồng, hóa đơn, vận đơn và sổ sách kế toán.
Việc kiểm tra không chỉ dừng ở một tờ khai đơn lẻ mà có thể mở rộng trong nhiều năm.
Rủi ro doanh nghiệp có thể gặp khi bị kiểm tra sau thông quan
Nếu phát hiện sai phạm, doanh nghiệp có thể bị truy thu thuế cho các lô hàng đã thông quan, kèm theo tiền phạt và tiền chậm nộp. Trong một số trường hợp nghiêm trọng, doanh nghiệp có thể bị xử phạt hành chính hoặc bị xếp vào nhóm rủi ro cao, dẫn đến tỷ lệ luồng đỏ tăng ở các lô hàng sau.
Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí và tiến độ logistics.
Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì để sẵn sàng kiểm tra sau thông quan?
Doanh nghiệp cần lưu trữ đầy đủ hồ sơ xuất nhập khẩu theo đúng thời hạn pháp luật quy định. Hồ sơ phải đảm bảo tính thống nhất giữa khai báo hải quan và sổ sách kế toán. Ngoài ra, doanh nghiệp nên rà soát định kỳ mã HS, trị giá và xuất xứ đã khai để kịp thời phát hiện sai sót. Việc chủ động tự kiểm tra giúp doanh nghiệp giảm đáng kể rủi ro khi bị kiểm tra chính thức.
Xem thêm: Vận Tải Đường Biển Từ Hồ Chí Minh Đến Cảng Visakhapatnam
Vai trò của bộ phận kế toán và logistics
Kiểm tra sau thông quan không chỉ là vấn đề của bộ phận xuất nhập khẩu. Kế toán, tài chính và logistics cần phối hợp chặt chẽ để đảm bảo dữ liệu đồng nhất. Nhiều sai phạm bị phát hiện không phải do gian lận, mà do thiếu liên kết giữa các bộ phận nội bộ.
Forwarder có vai trò gì trong kiểm tra sau thông quan?
Forwarder có thể hỗ trợ doanh nghiệp cung cấp chứng từ vận chuyển, giải trình nghiệp vụ logistics và phối hợp làm việc với hải quan. Tuy nhiên, forwarder không thay thế trách nhiệm pháp lý của doanh nghiệp đứng tên tờ khai. Do đó, doanh nghiệp vẫn cần nắm rõ toàn bộ quy trình và dữ liệu của mình.
Xu hướng kiểm tra sau thông quan trong thời gian tới
Cơ quan hải quan đang đẩy mạnh kiểm tra sau thông quan dựa trên phân tích dữ liệu và quản lý rủi ro. Những sai lệch nhỏ trước đây có thể bị bỏ qua, nay sẽ dễ dàng bị phát hiện thông qua hệ thống số hóa. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải chuyển từ đối phó sang tuân thủ chủ động.
Kết luận
Kiểm tra sau thông quan là giai đoạn quan trọng nhưng thường bị doanh nghiệp xem nhẹ trong chuỗi xuất nhập khẩu đường biển. Việc chủ động hiểu rõ quy trình, chuẩn hóa hồ sơ và tự rà soát định kỳ giúp doanh nghiệp tránh truy thu thuế, hạn chế xử phạt và duy trì hoạt động logistics ổn định. Trong bối cảnh quản lý hải quan ngày càng hiện đại và chặt chẽ, sẵn sàng cho kiểm tra sau thông quan chính là một phần không thể thiếu của quản trị rủi ro xuất nhập khẩu.
Xem thêm: Mã HS là gì? Vì sao khai sai mã HS có thể khiến doanh nghiệp thiệt hại lớn