Trong khi nhiều doanh nghiệp Việt Nam tập trung mạnh vào thị trường Mỹ và châu Âu, tuyến vận chuyển đường biển Việt Nam – châu Phi đang dần nổi lên như một hướng đi mới với nhiều dư địa tăng trưởng. Tuy nhiên, đây cũng là tuyến vận chuyển được đánh giá là khó khai thác hơn mặt bằng chung, đòi hỏi doanh nghiệp phải hiểu rõ đặc thù thị trường và logistics trước khi xuất hàng.
Vì sao châu Phi được xem là thị trường tiềm năng?
Châu Phi là khu vực có dân số lớn, tốc độ đô thị hóa cao và nhu cầu nhập khẩu ngày càng tăng đối với hàng tiêu dùng, thực phẩm, vật liệu xây dựng và hàng công nghiệp nhẹ. Nhiều quốc gia châu Phi phụ thuộc lớn vào hàng nhập khẩu, mở ra cơ hội cho các doanh nghiệp xuất khẩu từ châu Á, trong đó có Việt Nam.
Đây là thị trường còn ít cạnh tranh trực tiếp so với Mỹ hay EU.
Đặc điểm tuyến vận chuyển Việt Nam – châu Phi
Hàng hóa từ Việt Nam đi châu Phi chủ yếu vận chuyển bằng đường biển với hình thức container. Phần lớn các chuyến tàu đều phải trung chuyển tại các cảng lớn như Singapore, Port Klang hoặc các cảng Trung Đông trước khi tiếp tục hành trình sang châu Phi.
Thời gian vận chuyển thường dài và có sự chênh lệch lớn tùy theo cảng đến và số điểm trung chuyển.
Các cảng đến phổ biến tại châu Phi
Một số cảng đến phổ biến gồm Durban, Mombasa, Lagos, Abidjan và Alexandria. Đây là những cảng có năng lực tiếp nhận container tốt và đóng vai trò cửa ngõ logistics của từng khu vực trong châu Phi.
Tuy nhiên, mức độ hiện đại và hiệu quả khai thác giữa các cảng có sự khác biệt rõ rệt.
Những mặt hàng Việt Nam thường xuất sang châu Phi
Các mặt hàng phổ biến gồm gạo, cà phê, hạt tiêu, hàng may mặc, đồ nhựa và vật liệu xây dựng. Với đặc thù khí hậu và điều kiện lưu kho tại một số quốc gia châu Phi, doanh nghiệp cần đặc biệt chú ý đến bao bì và phương án bảo quản hàng hóa.
Việc lựa chọn container phù hợp giúp hạn chế rủi ro hư hỏng trong quá trình vận chuyển dài ngày.
Những thách thức lớn trên tuyến Việt Nam – châu Phi
Thách thức lớn nhất của tuyến này nằm ở thời gian vận chuyển dài, lịch tàu không ổn định và thủ tục tại cảng đến. Một số cảng châu Phi có tình trạng ùn tắc kéo dài, dẫn đến phát sinh chi phí lưu bãi và lưu container.
Ngoài ra, việc thiếu thông tin minh bạch về quy định địa phương cũng khiến doanh nghiệp mới gặp nhiều rủi ro.
Chi phí vận chuyển và các rủi ro phát sinh
Ngoài cước vận chuyển chính, doanh nghiệp cần tính đến các khoản chi phí phát sinh như phụ phí trung chuyển, phí lưu container, phí xử lý tại cảng đến và chi phí do chậm thông quan. Nếu không dự trù trước, tổng chi phí logistics có thể cao hơn đáng kể so với kế hoạch ban đầu.
Đây là lý do nhiều doanh nghiệp đánh giá tuyến này “không rẻ như tưởng”.
Vai trò của forwarder khi đi tuyến châu Phi
Với các tuyến khó như châu Phi, forwarder không chỉ là đơn vị đặt chỗ tàu mà còn là đối tác tư vấn quan trọng. Một forwarder có kinh nghiệm sẽ giúp doanh nghiệp lựa chọn cảng đến phù hợp, dự báo rủi ro và chuẩn bị chứng từ chính xác ngay từ đầu.
Sự hỗ trợ đúng lúc giúp doanh nghiệp giảm thiểu rất nhiều rủi ro không đáng có.
Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì trước khi xuất hàng đi châu Phi?
Doanh nghiệp nên nghiên cứu kỹ thị trường, đối tác và quy định nhập khẩu tại quốc gia đến. Việc trao đổi rõ ràng về điều kiện giao hàng, thời gian và trách nhiệm giữa các bên giúp hạn chế tranh chấp sau này.
Ngoài ra, nên xây dựng lịch giao hàng có độ dự phòng lớn hơn so với các tuyến truyền thống.
Tuyến Việt Nam – châu Phi phù hợp với doanh nghiệp nào?
Tuyến này phù hợp với doanh nghiệp có kinh nghiệm xuất khẩu, khả năng quản lý rủi ro tốt và không quá phụ thuộc vào thời gian giao hàng ngắn. Với doanh nghiệp mới, nên bắt đầu bằng lô hàng nhỏ để làm quen thị trường trước khi mở rộng quy mô.
Chiến lược đi chậm nhưng chắc sẽ hiệu quả hơn.
Kết luận
Tuyến vận chuyển đường biển Việt Nam – châu Phi là một hướng đi tiềm năng nhưng cũng đầy thách thức. Doanh nghiệp muốn khai thác hiệu quả tuyến này cần hiểu rõ đặc điểm vận chuyển, chi phí, rủi ro và lựa chọn đối tác logistics phù hợp. Chuẩn bị kỹ lưỡng ngay từ đầu chính là yếu tố quyết định thành công khi tiếp cận thị trường châu Phi bằng đường biển.
Xem thêm: Vận Chuyển Hàng Đường Biển Từ Việt Nam Đi Oman
Tuyến vận chuyển đường biển Việt Nam – Trung Đông: Cơ hội và lưu ý cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu