Rủi ro chuỗi cung ứng trong vận tải biển là gì?
Trong vận tải biển quốc tế, rủi ro chuỗi cung ứng là những yếu tố có thể làm gián đoạn dòng hàng, tăng chi phí hoặc kéo dài thời gian giao hàng. Các rủi ro này không chỉ đến từ thiên tai hay sự cố tàu biển, mà còn xuất phát từ lịch tàu, cảng biển, chính sách hãng tàu và cả yếu tố con người.
Nhiều doanh nghiệp chỉ nhận ra rủi ro khi sự cố đã xảy ra, thay vì chuẩn bị từ trước.
Vì sao vận tải biển tiềm ẩn nhiều rủi ro?
Vận tải biển có hành trình dài, liên quan đến nhiều bên và nhiều quốc gia. Chỉ cần một khâu gặp trục trặc như ùn tắc cảng, thiếu container rỗng hoặc thay đổi lịch tàu, toàn bộ chuỗi cung ứng phía sau đều bị ảnh hưởng.
Mức độ phụ thuộc lẫn nhau cao khiến rủi ro dễ lan rộng và khó kiểm soát.
Những rủi ro phổ biến doanh nghiệp thường gặp
Doanh nghiệp xuất nhập khẩu thường gặp các rủi ro như tàu delay, rollover container, thay đổi tuyến vận chuyển, phát sinh phụ phí hoặc chậm thông quan. Ngoài ra, rủi ro về chứng từ và giao tiếp giữa các bên cũng là nguyên nhân gây gián đoạn không nhỏ.
Nhiều rủi ro không đến bất ngờ mà lặp lại theo chu kỳ.
Vì sao doanh nghiệp thường đánh giá thấp rủi ro chuỗi cung ứng?
Một nguyên nhân phổ biến là doanh nghiệp quen xử lý sự cố theo kiểu chữa cháy, thay vì xây dựng kế hoạch phòng ngừa. Khi chưa gặp sự cố lớn, rủi ro thường bị xem nhẹ hoặc coi là chuyện hiếm gặp.
Cách tiếp cận này khiến doanh nghiệp bị động khi thị trường biến động mạnh.
Rủi ro chuỗi cung ứng ảnh hưởng thế nào đến chi phí?
Khi rủi ro xảy ra, chi phí logistics thường tăng nhanh do phát sinh lưu container, lưu bãi, đổi chuyến hoặc xử lý khẩn cấp. Ngoài chi phí trực tiếp, doanh nghiệp còn chịu chi phí gián tiếp như mất uy tín với khách hàng và gián đoạn sản xuất.
Chi phí rủi ro thường cao hơn nhiều so với chi phí phòng ngừa.
Doanh nghiệp nên quản trị rủi ro chuỗi cung ứng ra sao?
Quản trị rủi ro bắt đầu từ việc nhận diện các điểm dễ gián đoạn trong chuỗi cung ứng, bao gồm tuyến vận chuyển, cảng trung chuyển và khâu chứng từ. Doanh nghiệp cần xây dựng các phương án dự phòng thay vì chỉ dựa vào một kịch bản duy nhất.
Chuẩn bị trước giúp giảm thiểu tác động khi sự cố xảy ra.
Xem thêm: Khi nào doanh nghiệp nên thay đổi tuyến vận chuyển đường biển để tối ưu chi phí và thời gian?
Vai trò của kế hoạch dự phòng trong logistics
Kế hoạch dự phòng có thể bao gồm việc lựa chọn tuyến thay thế, chia nhỏ lô hàng hoặc dự trù thêm thời gian giao hàng. Khi có phương án sẵn, doanh nghiệp sẽ xử lý sự cố nhanh hơn và ít bị động hơn.
Logistics không có phương án dự phòng là logistics rủi ro cao.
Forwarder đóng vai trò gì trong quản trị rủi ro?
Forwarder có kinh nghiệm có thể cảnh báo sớm các rủi ro về lịch tàu, cảng biển và chính sách hãng tàu. Tuy nhiên, hiệu quả chỉ đạt được khi doanh nghiệp chia sẻ kế hoạch và phối hợp chặt chẽ, thay vì chỉ giao việc vận chuyển đơn thuần.
Forwarder là đối tác chiến lược, không chỉ là người đặt chỗ.
Bài học từ những gián đoạn chuỗi cung ứng gần đây
Thực tế cho thấy nhiều doanh nghiệp bị ảnh hưởng nặng nề khi chuỗi cung ứng toàn cầu gián đoạn. Những doanh nghiệp có kế hoạch rủi ro rõ ràng thường phục hồi nhanh hơn và ít thiệt hại hơn.
Khả năng thích ứng trở thành lợi thế cạnh tranh quan trọng.
Kết luận
Quản trị rủi ro chuỗi cung ứng trong vận tải biển không còn là lựa chọn mà là yêu cầu bắt buộc đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu. Việc chủ động nhận diện rủi ro, xây dựng phương án dự phòng và phối hợp tốt với đối tác logistics giúp doanh nghiệp giảm thiểu gián đoạn, kiểm soát chi phí và duy trì hoạt động ổn định. Trong môi trường vận tải biển nhiều biến động, doanh nghiệp quản trị tốt rủi ro sẽ là doanh nghiệp đi đường dài.
Xem thêm: Vận tải đường biển từ HCM đi Cảng Cochin