Trong vận tải biển quốc tế, nhiều doanh nghiệp chỉ tập trung kiểm tra thông tin mặt trước của vận đơn như người gửi, người nhận, mô tả hàng hóa mà bỏ qua hoàn toàn mặt sau của vận đơn. Thực tế, chính các điều khoản in sẵn trên vận đơn lại là căn cứ pháp lý quan trọng nhất khi xảy ra tranh chấp. Việc không hiểu rõ nội dung này có thể khiến doanh nghiệp mất quyền khiếu nại hoặc chịu thiệt hại lớn dù không hề sai về mặt thương mại.
Điều khoản in sẵn trên vận đơn là gì?
Điều khoản in sẵn trên vận đơn là các quy định do hãng tàu soạn sẵn, áp dụng chung cho mọi lô hàng. Những điều khoản này quy định trách nhiệm, giới hạn bồi thường, miễn trừ trách nhiệm và cách giải quyết tranh chấp khi có sự cố xảy ra.
Dù không ký tên riêng, doanh nghiệp vẫn bị ràng buộc pháp lý khi sử dụng vận đơn.
Vì sao doanh nghiệp thường không đọc điều khoản in sẵn?
Nhiều doanh nghiệp cho rằng các điều khoản này mang tính hình thức và không thể thay đổi. Ngoài ra, văn phong pháp lý khó hiểu và thói quen làm việc dựa trên forwarder khiến doanh nghiệp ít khi chủ động đọc kỹ.
Chỉ đến khi tranh chấp phát sinh, doanh nghiệp mới nhận ra tầm quan trọng của những dòng chữ nhỏ này.
Điều khoản in sẵn ảnh hưởng gì đến quyền khiếu nại?
Các điều khoản in sẵn thường quy định rất rõ về:
-
Giới hạn trách nhiệm của hãng tàu
-
Thời hạn khiếu nại và khởi kiện
-
Các trường hợp miễn trách nhiệm
Nếu doanh nghiệp không tuân thủ đúng, quyền khiếu nại có thể bị mất hoàn toàn, kể cả khi hàng hóa thực sự bị hư hỏng hoặc mất mát.
Xem thêm: Khai báo sai chứng từ vận tải biển: Doanh nghiệp có thể đối mặt rủi ro pháp lý gì?
Hiểu lầm phổ biến về trách nhiệm hãng tàu
Một hiểu lầm lớn là cho rằng hãng tàu phải chịu trách nhiệm cho mọi tổn thất xảy ra trong quá trình vận chuyển. Thực tế, điều khoản in sẵn thường liệt kê nhiều trường hợp hãng tàu được miễn trách nhiệm, đặc biệt với các rủi ro ngoài tầm kiểm soát.
Doanh nghiệp nếu không nắm rõ sẽ kỳ vọng sai và xử lý khiếu nại không hiệu quả.
Điều khoản về luật áp dụng và nơi giải quyết tranh chấp
Nhiều vận đơn quy định tranh chấp phải được giải quyết theo luật nước ngoài và tại tòa án hoặc trọng tài do hãng tàu chỉ định. Điều này khiến chi phí và thời gian theo đuổi tranh chấp tăng cao, đôi khi vượt quá giá trị bồi thường có thể nhận được.
Đây là rủi ro pháp lý rất lớn với doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Điều khoản in sẵn có thể thương lượng không?
Trong đa số trường hợp, điều khoản in sẵn trên vận đơn không thể thương lượng riêng lẻ với từng lô hàng. Tuy nhiên, doanh nghiệp có thể lựa chọn hãng tàu, tuyến vận chuyển hoặc điều kiện giao hàng phù hợp để giảm rủi ro.
Hiểu điều khoản giúp doanh nghiệp đưa ra quyết định logistics đúng đắn hơn.
Vai trò của forwarder trong việc giải thích điều khoản vận đơn
Forwarder có trách nhiệm tư vấn và giải thích cho doanh nghiệp các điều khoản quan trọng trên vận đơn. Tuy nhiên, doanh nghiệp không nên phụ thuộc hoàn toàn mà cần chủ động tìm hiểu các điều khoản ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của mình.
Sự phối hợp chủ động giúp hạn chế nhiều tranh chấp không đáng có.
Doanh nghiệp nên kiểm tra điều khoản in sẵn như thế nào?
Doanh nghiệp nên tập trung vào các nội dung chính như giới hạn trách nhiệm, thời hạn khiếu nại, điều khoản miễn trừ và luật áp dụng. Việc nắm được các điểm cốt lõi này đã giúp giảm đáng kể rủi ro pháp lý.
Không cần hiểu hết, nhưng không thể không biết.
Bài học thực tế cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu
Nhiều doanh nghiệp chỉ đọc kỹ vận đơn sau khi đã xảy ra tranh chấp và nhận ra rằng quyền lợi của mình đã bị giới hạn từ trước. Việc đầu tư thời gian tìm hiểu điều khoản in sẵn giúp doanh nghiệp tránh mất tiền oan và chủ động hơn trong quản trị rủi ro.
Pháp lý trong vận tải biển bắt đầu từ những chi tiết tưởng chừng rất nhỏ.
Kết luận
Điều khoản in sẵn trên vận đơn là yếu tố pháp lý quan trọng nhưng thường bị doanh nghiệp bỏ qua. Việc không hiểu rõ các điều khoản này có thể khiến doanh nghiệp mất quyền khiếu nại, chịu giới hạn bồi thường thấp hoặc gặp khó khăn khi giải quyết tranh chấp. Trong vận tải biển quốc tế, hiểu vận đơn không chỉ là hiểu chứng từ, mà là hiểu cách tự bảo vệ mình trước rủi ro pháp lý.
Xem thêm: Hy Lạp và Pháp Ký Tuyên Bố Hợp Tác Trong Lĩnh Vực Hàng Hải