Trong bối cảnh vận tải biển toàn cầu vẫn chưa hoàn toàn ổn định sau nhiều biến động, đình công và tranh chấp lao động tại cảng biển đang nổi lên như một rủi ro mới, gây ảnh hưởng trực tiếp đến lịch tàu, thời gian giao hàng và chi phí logistics. Giai đoạn 2025-2026, nhiều cảng lớn trên thế giới đã ghi nhận các cuộc đình công cục bộ hoặc kéo dài, khiến chuỗi cung ứng toàn cầu tiếp tục chịu áp lực.
Đình công cảng biển là gì?
Đình công cảng biển xảy ra khi lực lượng lao động tại cảng (bốc xếp, vận hành terminal, kỹ thuật…) ngừng hoặc hạn chế làm việc nhằm yêu cầu cải thiện tiền lương, điều kiện lao động hoặc phản đối các chính sách mới.
Không giống các sự cố kỹ thuật hay thời tiết, đình công thường:
-
Khó dự đoán thời điểm kết thúc
-
Có thể lan rộng từ một cảng sang nhiều cảng
-
Tạo ra hiệu ứng dây chuyền trên toàn tuyến vận tải
Vì vậy, tác động của đình công cảng biển thường lớn hơn so với quy mô địa điểm xảy ra.
Vì sao đình công tại cảng biển gia tăng?
Áp lực chi phí sinh hoạt và tiền lương
Lạm phát và chi phí sinh hoạt tăng cao tại nhiều quốc gia khiến người lao động cảng biển yêu cầu điều chỉnh lương và phúc lợi. Khi đàm phán kéo dài, nguy cơ đình công trở nên hiện hữu.
Tự động hóa làm thay đổi cơ cấu lao động
Việc cảng biển đẩy mạnh tự động hóa khiến một bộ phận lao động lo ngại:
-
Mất việc làm
-
Giảm giờ làm
-
Thay đổi kỹ năng bắt buộc
Sự xung đột giữa mục tiêu nâng cao hiệu suất và bảo vệ việc làm là nguyên nhân sâu xa của nhiều cuộc đình công.
Áp lực công việc sau giai đoạn quá tải
Sau nhiều năm phải xử lý lưu lượng hàng hóa lớn, tình trạng quá tải và làm việc cường độ cao khiến người lao động cảng biển đối mặt với mệt mỏi và rủi ro an toàn, làm gia tăng căng thẳng lao động.
Đình công tại cảng biển ảnh hưởng thế nào đến vận tải biển?
Lịch tàu bị xáo trộn nghiêm trọng
Khi cảng đình công:
-
Tàu phải chờ ngoài khơi
-
Hãng tàu buộc chuyển hướng sang cảng khác
-
Lịch tàu trên toàn tuyến bị trễ dây chuyền
Điều này làm độ tin cậy lịch tàu suy giảm, ngay cả với những tuyến không trực tiếp liên quan đến cảng đình công.
Gia tăng chi phí logistics
Đình công cảng biển thường kéo theo:
-
Phí chờ tàu, phí nhiên liệu tăng
-
Phí lưu container, lưu bãi tại cảng thay thế
-
Chi phí điều chỉnh kế hoạch vận chuyển
Những chi phí này thường không nằm trong dự toán ban đầu của doanh nghiệp xuất nhập khẩu.
Xem thêm: Vận Tải Đường Biển Từ Hồ Chí Minh Đi Cảng Hakata
Doanh nghiệp xuất nhập khẩu chịu tác động ra sao?
Đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu, đình công cảng biển gây ra nhiều rủi ro:
-
Chậm giao hàng, ảnh hưởng hợp đồng
-
Phát sinh chi phí ngoài kiểm soát
-
Gián đoạn kế hoạch sản xuất – phân phối
Đặc biệt với hàng theo mùa vụ hoặc hàng nhạy cảm về thời gian, đình công cảng biển có thể gây thiệt hại lớn về tài chính và uy tín.
Hãng tàu và chuỗi logistics ứng phó thế nào?
Điều chỉnh tuyến và cảng ghé
Hãng tàu thường:
-
Chuyển hướng sang cảng lân cận
-
Giảm hoặc tạm ngừng ghé cảng đình công
-
Thông báo thay đổi lịch tàu ngắn hạn
Tuy nhiên, các cảng thay thế cũng có nguy cơ quá tải nếu lượng tàu dồn về cùng lúc.
Phối hợp với khách hàng để giảm thiểu tác động
Nhiều hãng tàu và đơn vị logistics chủ động:
-
Cập nhật thông tin đình công sớm
-
Đề xuất phương án vận chuyển thay thế
-
Điều chỉnh điều khoản giao hàng và thời gian dự kiến
Sự phối hợp này giúp giảm phần nào thiệt hại cho doanh nghiệp.
Doanh nghiệp cần làm gì khi xảy ra đình công cảng biển?
Trong bối cảnh đình công có thể xảy ra bất ngờ, doanh nghiệp nên:
-
Theo dõi sát tin tức lao động tại các cảng trọng điểm
-
Dự phòng thêm thời gian giao hàng trong hợp đồng
-
Tránh phụ thuộc duy nhất vào một cảng hoặc một tuyến
-
Trao đổi sớm với đơn vị logistics để có phương án thay thế
Chủ động thông tin và linh hoạt kế hoạch là yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp giảm rủi ro.
Đình công cảng biển có trở thành rủi ro dài hạn?
Các chuyên gia logistics nhận định rằng:
-
Tranh chấp lao động tại cảng biển sẽ còn tiếp diễn
-
Tự động hóa có thể làm giảm nhu cầu lao động nhưng cũng tạo xung đột mới
-
Đình công sẽ trở thành rủi ro vận hành cần tính đến trong kế hoạch logistics
Do đó, doanh nghiệp không nên xem đình công là sự kiện hiếm gặp, mà cần coi đây là một phần của môi trường vận tải biển hiện đại.
Tác động lâu dài đến chuỗi cung ứng toàn cầu
Về dài hạn, các cuộc đình công tại cảng biển buộc:
-
Hãng tàu và cảng phải đầu tư mạnh hơn vào tự động hóa
-
Doanh nghiệp đa dạng hóa tuyến và cảng xuất nhập
-
Chuỗi cung ứng trở nên linh hoạt và phân tán hơn
Điều này góp phần làm thay đổi cách tổ chức vận tải biển toàn cầu trong tương lai.
Kết luận
Đình công tại cảng biển đang trở thành một rủi ro ngày càng rõ nét đối với vận tải biển quốc tế, tác động trực tiếp đến lịch tàu, chi phí và độ ổn định của chuỗi cung ứng. Trong bối cảnh thị trường logistics nhiều biến động, việc theo dõi sát diễn biến lao động tại các cảng lớn, xây dựng kế hoạch dự phòng và hợp tác chặt chẽ với đơn vị logistics sẽ giúp doanh nghiệp xuất nhập khẩu giảm thiểu rủi ro và duy trì hoạt động ổn định trước những gián đoạn khó lường.
Xem thêm: Thiếu hụt thuyển viên toàn cầu: Thách thức âm thầm của ngành vận tải biển