Khiếu nại bồi thường hàng hóa trong vận tải biển là gì?
Trong vận tải biển quốc tế, khiếu nại bồi thường hàng hóa là quá trình doanh nghiệp yêu cầu hãng tàu, đơn vị vận chuyển hoặc bên liên quan chịu trách nhiệm bồi thường khi hàng hóa bị mất mát, hư hỏng hoặc thiếu hụt trong quá trình vận chuyển. Đây là quyền lợi chính đáng của chủ hàng, nhưng trên thực tế rất nhiều doanh nghiệp không thực hiện được do thiếu hiểu biết về quy trình và thời hạn khiếu nại.
Việc không nắm rõ quy định khiến doanh nghiệp dễ mất quyền lợi dù tổn thất là có thật.
Những trường hợp nào doanh nghiệp có thể khiếu nại?
Doanh nghiệp có thể thực hiện khiếu nại khi hàng hóa bị hư hỏng, ẩm ướt, móp méo, rách bao bì hoặc thiếu hụt so với vận đơn. Ngoài ra, trường hợp container bị mất niêm phong hoặc có dấu hiệu xâm nhập bất thường cũng là cơ sở để xem xét khiếu nại. Tuy nhiên, không phải mọi tổn thất đều được chấp nhận bồi thường nếu không đáp ứng đúng điều kiện.
Vì sao nhiều doanh nghiệp bị từ chối bồi thường?
Nguyên nhân phổ biến nhất là khiếu nại không đúng thời hạn hoặc thiếu chứng từ cần thiết. Trong vận tải biển, thời gian thông báo tổn thất thường rất ngắn, đôi khi chỉ tính bằng ngày sau khi nhận hàng. Ngoài ra, việc không lập biên bản hiện trường hoặc không có giám định độc lập cũng khiến hồ sơ khiếu nại không đủ cơ sở pháp lý.
Vai trò của vận đơn trong khiếu nại bồi thường
Vận đơn là chứng từ quan trọng nhất khi thực hiện khiếu nại bồi thường. Thông tin trên vận đơn giúp xác định tình trạng hàng hóa, người gửi, người nhận và trách nhiệm của hãng tàu. Nếu vận đơn không ghi chú tình trạng bất thường khi nhận hàng, việc khiếu nại sẽ gặp nhiều bất lợi. Doanh nghiệp cần kiểm tra vận đơn ngay khi nhận container.
Quy trình khiếu nại bồi thường hàng hóa
Quy trình thường bao gồm việc thông báo tổn thất cho hãng tàu, lập biên bản hiện trường, thu thập chứng từ liên quan và gửi hồ sơ khiếu nại trong thời hạn quy định. Trong nhiều trường hợp, doanh nghiệp cần phối hợp với đơn vị giám định để xác định mức độ tổn thất. Việc tuân thủ đúng quy trình giúp tăng khả năng được bồi thường.
Thời hạn khiếu nại quan trọng như thế nào?
Thời hạn khiếu nại trong vận tải biển thường được quy định rõ trong vận đơn và công ước quốc tế. Nếu quá thời hạn này, doanh nghiệp có thể mất hoàn toàn quyền khiếu nại, dù tổn thất là rõ ràng. Đây là điểm doanh nghiệp hay bỏ sót nhất.
Xem thêm: Năng lực khai thác cảng biển ảnh hưởng thế nào đến thời gian và chi phí vận tải?
Khi nào nên làm việc với bảo hiểm?
Nếu hàng hóa đã được mua bảo hiểm, doanh nghiệp nên thông báo cho đơn vị bảo hiểm ngay khi phát hiện tổn thất. Trong nhiều trường hợp, bảo hiểm sẽ là bên đứng ra bồi thường trước, sau đó làm việc lại với hãng tàu. Điều này giúp doanh nghiệp giảm áp lực tài chính và thủ tục.
Những sai lầm phổ biến doanh nghiệp thường mắc
Nhiều doanh nghiệp chỉ phát hiện hư hỏng sau khi đã rút hàng khỏi container mà không lập biên bản tại cảng. Một số khác lại chậm thông báo hoặc không lưu giữ đầy đủ chứng từ. Những sai lầm này khiến hồ sơ khiếu nại yếu và khó được chấp nhận.
Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì để bảo vệ quyền lợi?
Doanh nghiệp nên đào tạo nhân sự logistics về quy trình khiếu nại, chuẩn bị sẵn checklist chứng từ và phối hợp chặt chẽ với forwarder. Việc kiểm tra hàng hóa ngay khi nhận và lập biên bản kịp thời là yếu tố then chốt. Chủ động chuẩn bị giúp doanh nghiệp không bị động khi xảy ra sự cố.
Kết luận
Khiếu nại bồi thường hàng hóa trong vận tải biển là quyền lợi quan trọng nhưng dễ bị mất nếu doanh nghiệp không hiểu rõ quy trình và thời hạn. Việc nắm chắc các bước khiếu nại, vai trò của chứng từ và thời gian thông báo giúp doanh nghiệp bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình. Trong xuất nhập khẩu, mất hàng đã thiệt hại, mất quyền khiếu nại còn thiệt hại hơn.
Xem thêm: Vận chuyển hàng hóa từ Hồ Chí Minh đi Cảng Osaka