Khủng hoảng chuỗi cung ứng toàn cầu là do đâu?

Trong vài năm gần đây, ngành vận tải biển không chỉ đơn thuần là câu chuyện cước phí hay lịch tàu, mà đã trở thành tâm điểm của những biến động toàn cầu. Từ đại dịch, xung đột địa chính trị cho đến tắc nghẽn cảng biển, tất cả đều tác động trực tiếp đến chuỗi cung ứng quốc tế. Sự kiện tàu Ever Given mắc cạn tại Suez Canal năm 2021 là minh chứng rõ ràng cho mức độ phụ thuộc của thương mại thế giới vào vận tải biển.

Bài viết này sẽ mở rộng góc nhìn: không chỉ kiến thức chuyên môn, mà là bức tranh toàn cảnh về những vấn đề lớn đang ảnh hưởng đến ngành vận tải biển và doanh nghiệp xuất nhập khẩu.

1️⃣ Khi một con tàu làm rung chuyển thương mại toàn cầu

Chỉ trong vài ngày mắc cạn, hàng trăm tàu bị ùn tắc, chuỗi cung ứng bị gián đoạn và thiệt hại thương mại ước tính hàng tỷ USD mỗi ngày.

Sự cố này cho thấy:

• 90% thương mại toàn cầu phụ thuộc vào vận tải biển

• Một “nút thắt cổ chai” có thể gây hiệu ứng domino toàn cầu

• Doanh nghiệp thiếu phương án dự phòng sẽ chịu thiệt hại lớn

Từ đó, nhiều công ty bắt đầu đa dạng hóa tuyến đường và nhà cung ứng.

2️⃣ Tắc nghẽn cảng – Áp lực vô hình lên doanh nghiệp

Các cảng lớn như Port of Los Angeles hay Port of Shanghai từng rơi vào tình trạng quá tải nghiêm trọng.

Hệ quả:

• Thời gian chờ tàu kéo dài

• Thiếu container rỗng

• Phí lưu bãi tăng mạnh

• Giá cước vận tải tăng đột biến

Doanh nghiệp nhập khẩu có thể phải chờ thêm 2–4 tuần so với kế hoạch ban đầu.

3️⃣ Giá cước vận tải biến động mạnh

Trong giai đoạn khủng hoảng, giá cước container từ châu Á sang Mỹ từng tăng gấp 5–8 lần so với bình thường.

Điều này ảnh hưởng đến:

• Giá thành sản phẩm

• Biên lợi nhuận doanh nghiệp

• Khả năng cạnh tranh thị trường

Nhiều doanh nghiệp nhỏ không đủ sức chịu chi phí tăng đột ngột đã phải tạm ngưng xuất khẩu.

Xem thêm: VẬN CHUYỂN ĐƯỜNG BIỂN TỪ HỒ CHÍ MINH ĐI CẢNG NAYOGA

4️⃣ Địa chính trị và tuyến vận tải biển

Xung đột khu vực có thể làm thay đổi tuyến đường truyền thống, buộc tàu phải đi vòng xa hơn, kéo dài hành trình và tăng chi phí nhiên liệu.

Việc phụ thuộc vào các “điểm nghẽn chiến lược” như kênh đào hoặc eo biển khiến vận tải biển luôn gắn liền với yếu tố chính trị toàn cầu.

5️⃣ Xu hướng thích ứng của ngành vận tải biển

Trước biến động toàn cầu, ngành vận tải biển đang thay đổi mạnh mẽ:

🔹 Đa dạng hóa chuỗi cung ứng

Doanh nghiệp không còn phụ thuộc vào một quốc gia sản xuất duy nhất.

🔹 Ký hợp đồng cước dài hạn

Giảm rủi ro biến động giá.

🔹 Ứng dụng công nghệ theo dõi hàng hóa

Tracking real-time giúp kiểm soát tốt hơn tiến độ giao hàng.

🔹 Đầu tư tàu lớn & vận tải xanh

Giảm chi phí dài hạn và đáp ứng yêu cầu môi trường.

6️⃣ Bài học cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu

1. Không phụ thuộc một tuyến vận chuyển duy nhất

2. Luôn có kế hoạch dự phòng (Plan B)

3. Theo dõi sát tình hình thị trường logistics

4. Chủ động làm việc với forwarder để cập nhật rủi ro

Vận tải biển không còn là khâu “hậu cần thụ động” mà trở thành yếu tố chiến lược trong quản trị doanh nghiệp.

7️⃣ Tương lai của vận tải biển: Ổn định hay tiếp tục biến động?

Các chuyên gia nhận định chuỗi cung ứng toàn cầu sẽ khó quay lại trạng thái “ổn định tuyệt đối” như trước đây.

Thay vào đó, thế giới đang bước vào giai đoạn:

• Linh hoạt hơn

• Phân tán rủi ro hơn

• Ứng dụng công nghệ sâu hơn

Doanh nghiệp nào thích ứng nhanh sẽ có lợi thế cạnh tranh bền vững.

Kết luận

Vận tải biển không chỉ là việc đưa hàng từ cảng A đến cảng B. Nó phản ánh bức tranh kinh tế, chính trị và thương mại toàn cầu.

Những biến động trong ngành là lời nhắc nhở rằng: quản trị logistics chính là quản trị rủi ro kinh doanh.

Trong một thế giới ngày càng kết nối, chỉ một sự cố nhỏ trên đại dương cũng có thể tác động đến giá cả hàng hóa tại siêu thị địa phương. Vì vậy, hiểu sâu về vận tải biển không còn là lựa chọn – mà là yêu cầu bắt buộc đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu hiện đại.