Trong khi giá cước và ùn tắc cảng biển thường xuyên được nhắc đến, mất cân đối container rỗng lại là một vấn đề ít được chú ý nhưng có ảnh hưởng sâu rộng đến hoạt động vận tải biển quốc tế. Giai đoạn 2025-2026, sự lệch pha giữa nơi thừa và nơi thiếu container đang tiếp tục tạo ra áp lực lớn cho hãng tàu, cảng biển và doanh nghiệp xuất nhập khẩu.
Mất cân đối container rỗng là gì?
Mất cân đối container rỗng xảy ra khi container tập trung quá nhiều tại một số khu vực, trong khi các khu vực khác lại thiếu container để đóng hàng xuất khẩu. Đây là hệ quả trực tiếp của:
-
Dòng chảy thương mại không đồng đều giữa các khu vực
-
Sự biến động mạnh của nhu cầu xuất nhập khẩu theo mùa
-
Gián đoạn chuỗi cung ứng và thay đổi tuyến vận tải
Container vốn được thiết kế để luân chuyển liên tục, nhưng khi dòng chảy thương mại mất cân bằng, container rỗng không quay lại đúng nơi cần thiết.
Vì sao vấn đề container rỗng ngày càng nghiêm trọng?
Thương mại toàn cầu tăng trưởng không đồng đều
Nhiều khu vực xuất khẩu mạnh nhưng nhập khẩu thấp, khiến container tập trung một chiều. Khi hàng không quay đầu tương ứng, container rỗng bị “kẹt lại” tại các cảng nhập.
Ùn tắc cảng và thay đổi lịch tàu
Tình trạng ùn tắc tại các cảng lớn khiến container không được giải phóng kịp thời. Bên cạnh đó, việc hãng tàu điều chỉnh lịch chạy và tuyến vận chuyển cũng làm chu kỳ quay vòng container kéo dài.
Chi phí và ưu tiên khai thác của hãng tàu
Trong một số giai đoạn, hãng tàu ưu tiên đưa container rỗng quay về khu vực xuất khẩu lớn thay vì chờ gom hàng lẻ, nhằm tối ưu lợi nhuận. Điều này làm tình trạng thiếu container tại một số thị trường trở nên trầm trọng hơn.
Mất cân đối container rỗng ảnh hưởng thế nào đến vận tải biển?
Khó khăn trong việc đóng hàng xuất khẩu
Doanh nghiệp xuất khẩu có thể gặp tình trạng:
-
Không có container rỗng đúng loại
-
Phải chờ container lâu hơn dự kiến
-
Trễ kế hoạch đóng hàng và giao hàng
Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ xuất khẩu và cam kết với đối tác quốc tế.
Gia tăng chi phí logistics
Khi container rỗng khan hiếm, chi phí phát sinh có thể bao gồm:
-
Phí điều chuyển container
-
Phí chờ container hoặc đổi lịch tàu
-
Phí lưu kho do hàng không kịp đóng
Tổng chi phí logistics vì thế tăng lên, ngay cả khi giá cước vận chuyển không biến động mạnh.
Hãng tàu đang xử lý bài toán container rỗng ra sao?
Tăng cường điều chuyển container
Nhiều hãng tàu chủ động điều chuyển container rỗng giữa các khu vực để cân bằng cung – cầu. Tuy nhiên, giải pháp này tốn chi phí và phụ thuộc vào lịch tàu.
Đầu tư thêm container mới
Một số hãng tàu và đơn vị cho thuê container đã tăng đầu tư container mới trong những năm gần đây. Dù vậy, việc bổ sung container không thể giải quyết ngay vấn đề phân bổ không đồng đều.
Ứng dụng dữ liệu để dự báo nhu cầu
Việc sử dụng dữ liệu và phân tích nhu cầu giúp hãng tàu dự đoán sớm khu vực có nguy cơ thiếu container, từ đó điều chỉnh kế hoạch khai thác chủ động hơn.
Xem thêm: Vận Chuyển Hàng Hóa Từ Cảng Hồ Chí Minh đến Cảng Aqaba
Doanh nghiệp xuất nhập khẩu chịu tác động ra sao?
Đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu, mất cân đối container rỗng mang lại nhiều rủi ro:
-
Bị động trong kế hoạch xuất hàng
-
Khó cam kết lịch giao hàng chính xác
-
Phát sinh chi phí ngoài dự toán
Đặc biệt với các mặt hàng theo mùa vụ, việc thiếu container đúng thời điểm cao điểm có thể gây thiệt hại đáng kể.
Doanh nghiệp có thể làm gì để giảm rủi ro?
Trong bối cảnh container rỗng chưa thể cân bằng hoàn toàn, doanh nghiệp nên:
-
Lên kế hoạch xuất hàng sớm hơn so với trước
-
Chủ động trao đổi với hãng tàu hoặc đơn vị logistics về tình trạng container
-
Linh hoạt lựa chọn loại container hoặc tuyến vận chuyển
-
Dự phòng thêm thời gian trong hợp đồng giao hàng
Sự chủ động giúp doanh nghiệp giảm phụ thuộc vào tình trạng container tức thời.
Mất cân đối container rỗng có phải vấn đề dài hạn?
Các chuyên gia logistics cho rằng mất cân đối container rỗng là vấn đề mang tính chu kỳ, nhưng trong bối cảnh:
-
Thương mại toàn cầu biến động mạnh
-
Tuyến vận tải thay đổi do địa chính trị
-
Ùn tắc cảng chưa được giải quyết triệt để
… thì tình trạng này có thể tiếp diễn trong trung hạn, đặc biệt tại các thị trường xuất khẩu lớn.
Triển vọng trong thời gian tới
Trong thời gian tới, thị trường được kỳ vọng:
-
Ổn định hơn khi dòng chảy thương mại điều chỉnh
-
Ứng dụng công nghệ giúp dự báo và phân bổ container hiệu quả hơn
-
Doanh nghiệp xuất nhập khẩu thích nghi tốt hơn với biến động container
Tuy nhiên, container rỗng sẽ tiếp tục là yếu tố ảnh hưởng âm thầm nhưng dai dẳng đối với vận tải biển.
Kết luận
Mất cân đối container rỗng không phải là vấn đề mới, nhưng đang trở nên rõ nét hơn trong bối cảnh vận tải biển toàn cầu nhiều biến động. Từ việc chậm đóng hàng, tăng chi phí cho đến ảnh hưởng tiến độ giao hàng, vấn đề này tác động trực tiếp đến doanh nghiệp xuất nhập khẩu. Việc nhận diện sớm, chủ động kế hoạch và phối hợp chặt chẽ với đơn vị logistics sẽ giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro và duy trì sự ổn định trong chuỗi cung ứng quốc tế.