Sau giai đoạn khủng hoảng chuỗi cung ứng toàn cầu, thế giới bắt đầu chứng kiến một xu hướng rõ rệt: Nearshoring – dịch chuyển sản xuất đến gần thị trường tiêu thụ hơn. Xu hướng này không chỉ ảnh hưởng đến các tập đoàn đa quốc gia mà còn đang làm thay đổi cấu trúc vận tải biển toàn cầu.
Nếu trước đây, sản xuất tập trung mạnh tại châu Á và hàng hóa vận chuyển xuyên lục địa, thì nay nhiều doanh nghiệp đang tái cấu trúc chuỗi cung ứng để giảm rủi ro và tối ưu thời gian giao hàng.
Nearshoring là gì?
Nearshoring là chiến lược chuyển nhà máy sản xuất từ quốc gia xa sang quốc gia gần thị trường tiêu thụ hơn. Ví dụ:
-
Doanh nghiệp Mỹ chuyển một phần sản xuất từ châu Á sang Mexico
-
Doanh nghiệp châu Âu chuyển sản xuất về Đông Âu hoặc Thổ Nhĩ Kỳ
Xu hướng này xuất hiện mạnh sau đại dịch và các biến động địa chính trị toàn cầu.
Vì sao doanh nghiệp lựa chọn Nearshoring?
1. Giảm rủi ro chuỗi cung ứng
Sự cố tàu Ever Given tại Suez Canal đã cho thấy chỉ một điểm nghẽn cũng có thể làm tê liệt thương mại toàn cầu.
Nearshoring giúp:
-
Giảm phụ thuộc vào tuyến vận tải dài
-
Hạn chế rủi ro gián đoạn
-
Tăng tính linh hoạt sản xuất
2. Rút ngắn thời gian giao hàng
Thay vì vận chuyển 25–40 ngày bằng đường biển, doanh nghiệp có thể giảm xuống còn vài ngày hoặc vài tuần nếu sản xuất gần thị trường tiêu thụ.
3. Tối ưu tồn kho
Chuỗi cung ứng ngắn hơn giúp doanh nghiệp:
-
Giảm chi phí lưu kho
-
Phản ứng nhanh với nhu cầu thị trường
-
Tăng khả năng cá nhân hóa sản phẩm
Tác động đến ngành vận tải biển
Nearshoring không đồng nghĩa vận tải biển suy giảm, mà là sự tái phân bổ luồng hàng.
Thay đổi tuyến vận chuyển
Các tuyến Á – Mỹ hoặc Á – Âu có thể giảm sản lượng ở một số ngành, trong khi tuyến nội vùng và tuyến ngắn tăng lên.
Ví dụ, cảng như Port of Los Angeles có thể chịu áp lực cạnh tranh khi doanh nghiệp Mỹ tăng sản xuất tại Mexico.
Tăng vai trò vận tải khu vực
Các tuyến biển ngắn (short-sea shipping) và vận tải kết hợp đường sắt – đường bộ sẽ phát triển mạnh hơn.
Tái cấu trúc đội tàu
Các hãng tàu có thể:
-
Điều chỉnh công suất
-
Giảm số chuyến dài
-
Tăng khai thác tuyến nội vùng
Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến giá cước và chiến lược khai thác.
Nearshoring có làm giảm vai trò của châu Á?
Thực tế, châu Á vẫn là trung tâm sản xuất toàn cầu nhờ:
-
Hạ tầng cảng biển phát triển
-
Nguồn lao động dồi dào
-
Hệ sinh thái công nghiệp hoàn chỉnh
Các cảng như Port of Shanghai hay Singapore vẫn duy trì vai trò trung tâm trung chuyển.
Tuy nhiên, thay vì phụ thuộc tuyệt đối vào một quốc gia, doanh nghiệp đang chuyển sang mô hình “China + 1” hoặc đa dạng hóa sản xuất sang Việt Nam, Ấn Độ, Indonesia.
Xem thêm: Quản Lý Rủi Ro Và An Ninh Tại Cảng Biển
Cơ hội cho Việt Nam
Việt Nam đang hưởng lợi từ xu hướng dịch chuyển sản xuất nhờ:
-
Vị trí địa lý thuận lợi
-
Hệ thống cảng nước sâu phát triển
-
Hiệp định thương mại tự do
Nếu tận dụng tốt xu hướng này, Việt Nam có thể gia tăng sản lượng container xuất khẩu và thu hút thêm tuyến tàu trực tiếp.
Thách thức đặt ra
Tuy nhiên, Nearshoring cũng mang đến cạnh tranh gay gắt:
-
Các quốc gia phải cải thiện hạ tầng logistics
-
Chi phí lao động và năng lượng cần ổn định
-
Thủ tục hải quan phải minh bạch và nhanh chóng
Quốc gia nào cải thiện môi trường đầu tư tốt hơn sẽ thu hút được dòng dịch chuyển sản xuất.
Doanh nghiệp xuất nhập khẩu cần làm gì?
Trong bối cảnh chuỗi cung ứng tái cấu trúc, doanh nghiệp cần:
-
Theo dõi biến động thị trường logistics
-
Đa dạng hóa nhà cung cấp
-
Đàm phán lại hợp đồng vận tải dài hạn
-
Chủ động chiến lược tồn kho
Việc hiểu rõ xu hướng Nearshoring giúp doanh nghiệp không bị động trước thay đổi của thị trường.
Kết luận
Nearshoring không phải là sự thoái trào của vận tải biển, mà là sự chuyển dịch chiến lược trong thương mại toàn cầu. Ngành vận tải biển sẽ tiếp tục đóng vai trò chủ lực, nhưng với cấu trúc tuyến đường và mô hình khai thác linh hoạt hơn.
Trong bối cảnh thế giới biến động, doanh nghiệp nào nắm bắt được xu hướng dịch chuyển sản xuất sẽ có lợi thế lớn trong cạnh tranh. Vận tải biển không chỉ là câu chuyện của tàu và cảng, mà là tấm gương phản chiếu sự thay đổi của kinh tế toàn cầu.
Xem thêm: Khủng Hoảng Chuỗi Cung Ứng Toàn Cầu – Bài Học Lớn Cho Ngành Vận Tải Biển Và Doanh Nghiệp XNK