Rủi ro trong vận tải đường biển là vấn đề mà mọi doanh nghiệp xuất nhập khẩu đều có thể gặp phải, kể cả khi hàng hóa được vận chuyển theo lịch tàu cố định. Việc không nhận diện sớm rủi ro có thể dẫn đến thiệt hại về chi phí, thời gian và uy tín với đối tác. Bài viết dưới đây cung cấp kiến thức nền tảng về rủi ro trong vận tải đường biển, giúp doanh nghiệp chủ động phòng tránh và kiểm soát hiệu quả.
Rủi ro trong vận tải đường biển là gì?
Rủi ro trong vận tải đường biển là những sự cố hoặc yếu tố phát sinh ngoài kế hoạch, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ, chi phí hoặc tình trạng hàng hóa trong quá trình vận chuyển bằng tàu biển quốc tế.
Các rủi ro này có thể xảy ra ở bất kỳ giai đoạn nào, từ trước khi tàu chạy, trong quá trình vận chuyển cho đến khi hàng cập cảng đích.
Vì sao vận tải đường biển luôn tiềm ẩn rủi ro?
Vận tải đường biển phụ thuộc vào nhiều yếu tố bên ngoài
Thời tiết, điều kiện hàng hải, tình trạng cảng biển và biến động thị trường đều là những yếu tố nằm ngoài khả năng kiểm soát trực tiếp của doanh nghiệp.
Chuỗi vận chuyển kéo dài và nhiều bên tham gia
Một lô hàng đường biển thường liên quan đến nhiều bên như hãng tàu, cảng, hải quan, đơn vị vận tải nội địa. Chỉ cần một khâu gặp sự cố, toàn bộ chuỗi có thể bị ảnh hưởng.
Các loại rủi ro phổ biến trong vận tải đường biển
Chậm trễ lịch tàu
Đây là rủi ro thường gặp nhất. Tàu có thể bị trễ do thời tiết xấu, ùn tắc cảng hoặc thay đổi lịch khai thác. Việc chậm tàu kéo theo nguy cơ trễ giao hàng và phát sinh chi phí lưu kho, lưu container.
Hư hỏng, mất mát hàng hóa
Hàng hóa có thể bị hư hỏng do va đập, xếp dỡ không đúng kỹ thuật, thấm nước hoặc ảnh hưởng của độ ẩm trong container.
Phát sinh chi phí ngoài dự kiến
Các khoản phí như lưu container, lưu bãi, phụ phí tắc nghẽn cảng có thể phát sinh nếu lô hàng không được xử lý kịp thời.
Liên quan đến chứng từ
Sai sót trong vận đơn, hóa đơn hoặc chứng từ hải quan có thể khiến hàng bị giữ tại cảng, chậm thông quan hoặc không nhận được hàng đúng hạn.
Pháp lý và tranh chấp
Tranh chấp có thể phát sinh khi các bên không hiểu rõ trách nhiệm theo hợp đồng hoặc Incoterms, đặc biệt khi xảy ra tổn thất hàng hóa.
Rủi ro trong vận tải đường biển ảnh hưởng thế nào đến doanh nghiệp?
Rủi ro trong vận tải đường biển không chỉ gây thiệt hại tài chính mà còn ảnh hưởng lâu dài đến hoạt động kinh doanh:
-
Mất uy tín với khách hàng và đối tác
-
Gián đoạn chuỗi cung ứng
-
Tăng chi phí logistics
-
Ảnh hưởng dòng tiền và kế hoạch sản xuất
Do đó, việc quản trị rủi ro là yêu cầu bắt buộc đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu.
Doanh nghiệp có thể phòng tránh rủi ro trong vận tải đường biển như thế nào?
Lựa chọn phương án vận chuyển phù hợp
Doanh nghiệp cần lựa chọn hình thức vận chuyển, tuyến tàu và lịch tàu phù hợp với đặc tính hàng hóa và thời gian giao hàng cam kết.
Kiểm soát tốt khâu đóng gói và xếp hàng
Đóng gói đúng tiêu chuẩn và xếp hàng đúng kỹ thuật giúp giảm thiểu nguy cơ hư hỏng trong quá trình vận chuyển.
Chuẩn bị chứng từ chính xác ngay từ đầu
Việc kiểm tra kỹ chứng từ trước khi phát hành giúp tránh các rủi ro liên quan đến thông quan và nhận hàng.
Mua bảo hiểm hàng hóa
Bảo hiểm hàng hóa giúp doanh nghiệp giảm thiểu tổn thất tài chính khi xảy ra sự cố ngoài ý muốn trong vận tải đường biển.
Theo dõi sát hành trình vận chuyển
Cập nhật thường xuyên tình trạng tàu và container giúp doanh nghiệp chủ động xử lý nếu có dấu hiệu chậm trễ hoặc phát sinh vấn đề.
Những sai lầm thường gặp khi xử lý rủi ro vận tải biển
-
Chỉ tập trung vào giá cước mà bỏ qua yếu tố an toàn
-
Không dự phòng thời gian và chi phí phát sinh
-
Không mua bảo hiểm hàng hóa
-
Phó mặc toàn bộ rủi ro cho đơn vị vận tải
Những sai lầm này có thể khiến doanh nghiệp chịu thiệt hại lớn khi rủi ro xảy ra.
Kết luận
Rủi ro trong vận tải đường biển là điều không thể tránh khỏi, nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu doanh nghiệp nhận diện đúng và chuẩn bị phương án phòng ngừa phù hợp. Việc hiểu rõ các loại rủi ro, tác động và cách quản trị sẽ giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong hoạt động xuất nhập khẩu, giảm thiểu tổn thất và nâng cao hiệu quả logistics trong dài hạn.
Cước phí vận tải đường biển quốc tế được tính như thế nào
Vận chuyển hàng hóa từ Hải Phòng đi Singapore uy tín, chất lượng