Trong quá trình giao nhận hàng hóa bằng đường biển, phát hành và giải phóng vận đơn (Bill of Lading – B/L) là khâu then chốt quyết định tốc độ nhận hàng và rủi ro pháp lý. Bên cạnh vận đơn gốc (Original B/L), hai hình thức thường được doanh nghiệp sử dụng là Telex Release và Surrender B/L. Tuy nhiên, không ít trường hợp nhầm lẫn giữa hai khái niệm này, dẫn đến chậm hàng, phát sinh phí hoặc rủi ro thanh toán. Bài viết dưới đây giúp doanh nghiệp hiểu đúng – dùng đúng Telex Release và Surrender B/L trong vận tải biển.
Vận đơn gốc (Original B/L) và bài toán “chờ chứng từ”
Vận đơn gốc là chứng từ sở hữu hàng hóa. Để nhận hàng tại cảng đến, người nhận phải xuất trình bộ B/L gốc cho hãng tàu/đại lý. Cách làm này an toàn về pháp lý, nhưng có nhược điểm:
-
Thời gian chuyển phát B/L gốc lâu
-
Nguy cơ thất lạc chứng từ
-
Hàng đến trước chứng từ → phát sinh phí lưu container, lưu bãi
Trong bối cảnh transit time biến động và yêu cầu giải phóng hàng nhanh, Telex Release và Surrender B/L trở thành lựa chọn thay thế.
Telex Release là gì?
Telex Release là hình thức giải phóng hàng không cần xuất trình B/L gốc tại cảng đến. Sau khi người gửi (shipper) hoàn tất nghĩa vụ với hãng tàu (thanh toán cước, nộp B/L gốc), hãng tàu sẽ điện thông báo cho đại lý tại cảng đến cho phép giao hàng cho người nhận.
Đặc điểm chính:
-
Không cần B/L gốc tại cảng đến
-
Giải phóng hàng nhanh
-
Phù hợp khi hai bên tin cậy lẫn nhau
Telex Release giúp rút ngắn thời gian nhận hàng, đặc biệt hiệu quả khi hàng đến nhanh hoặc chứng từ chưa kịp gửi.
Surrender B/L là gì?
Surrender B/L là hình thức người gửi nộp lại toàn bộ B/L gốc cho hãng tàu tại cảng đi, đồng thời yêu cầu hãng tàu đánh dấu vận đơn là “SURRENDERED”. Sau đó, hãng tàu cho phép giao hàng tại cảng đến mà không cần B/L gốc.
Điểm cần lưu ý:
-
Surrender B/L thường được thực hiện tại cảng đi
-
B/L gốc bị “thu hồi” và mất hiệu lực
-
Về bản chất, Surrender B/L là bước tiền đề để hãng tàu thực hiện Telex Release
Trong thực tế, nhiều hãng tàu dùng hai thuật ngữ này song song, nhưng về quy trình, Surrender xảy ra trước – Telex Release là kết quả.
Khác nhau giữa Telex Release và Surrender B/L
| Tiêu chí | Telex Release | Surrender B/L |
|---|---|---|
| Bản chất | Hình thức giao hàng | Hành động thu hồi B/L |
| Thời điểm | Sau khi Surrender | Tại cảng đi |
| B/L gốc | Không cần tại cảng đến | Bị nộp lại và vô hiệu |
| Mục đích | Giải phóng hàng nhanh | Cho phép giao hàng không cần B/L |
Khi nào nên dùng Telex Release / Surrender B/L?
Doanh nghiệp nên cân nhắc dùng trong các trường hợp:
-
Thanh toán T/T trả trước 100%
-
Hai bên mua bán có mối quan hệ tin cậy
-
Cần giải phóng hàng nhanh, tránh phí lưu bãi
-
Hàng có transit time ngắn
Không nên dùng khi:
-
Thanh toán L/C hoặc D/A, D/P (cần kiểm soát chứng từ)
-
Chưa nhận đủ tiền hàng
-
Đối tác mới, rủi ro thanh toán cao
Xem thêm: Transit time trong vận tải biển là gì? Vì sao doanh nghiệp xuất nhập khẩu cần đặc biệt quan tâm
Lợi ích và rủi ro cần lưu ý
Lợi ích
-
Rút ngắn thời gian nhận hàng
-
Giảm chi phí lưu container, lưu bãi
-
Giảm rủi ro thất lạc B/L gốc
Rủi ro
-
Mất quyền kiểm soát hàng hóa nếu chưa thu đủ tiền
-
Khó xử lý tranh chấp nếu phát sinh sai sót
-
Phụ thuộc vào quy trình và chính sách của hãng tàu
Vì vậy, Telex Release không phù hợp cho mọi lô hàng, mà cần cân nhắc điều kiện thanh toán và mức độ tin cậy.
Quy trình Telex Release / Surrender B/L cơ bản
-
Người gửi hoàn tất thanh toán cước và phí
-
Nộp đầy đủ bộ B/L gốc cho hãng tàu (Surrender)
-
Hãng tàu xác nhận Surrender và gửi Telex Release
-
Đại lý tại cảng đến cho phép giao hàng không cần B/L gốc
Doanh nghiệp nên theo dõi sát trạng thái để tránh chậm trễ ở khâu cuối.
Những lỗi doanh nghiệp thường gặp
-
Hiểu nhầm Telex Release = miễn mọi trách nhiệm
-
Yêu cầu Telex Release khi chưa thu đủ tiền
-
Không kiểm tra cut-off surrender của hãng tàu
-
Nhầm lẫn giữa Telex Release và Seaway Bill
Những lỗi này có thể dẫn đến rủi ro tài chính hoặc tranh chấp giao hàng.
Telex Release có thay thế hoàn toàn B/L gốc?
Câu trả lời là không. B/L gốc vẫn cần thiết trong:
-
Thanh toán L/C
-
Giao dịch cần kiểm soát chặt quyền sở hữu
-
Thị trường hoặc đối tác yêu cầu chứng từ gốc
Telex Release và Surrender B/L là giải pháp linh hoạt, không phải mặc định cho mọi lô hàng.
Kết luận
Telex Release và Surrender B/L là công cụ hữu ích giúp doanh nghiệp rút ngắn thời gian nhận hàng và tối ưu chi phí trong vận tải biển. Tuy nhiên, việc sử dụng cần gắn chặt với điều kiện thanh toán, mức độ tin cậy của đối tác và mục tiêu kiểm soát rủi ro. Hiểu đúng bản chất và quy trình sẽ giúp doanh nghiệp tránh nhầm lẫn, hạn chế phát sinh và chủ động hơn trong quản trị logistics quốc tế.
Xem thêm: Gửi Hàng Dệt May Gia Công Từ Việt Nam Đến Cảng Ninh Ba