CẢNG BIỂN TỰ ĐỘNG HÓA: 7 CÔNG NGHỆ THAY ĐỔI NGÀNH LOGISTICS

Vận chuyển đường biển

Cảng biển tự động hóa: Công nghệ AI và robot đang thay đổi hoạt động xếp dỡ container như thế nào?

Trong chuỗi logistics, vận tải quốc tế, vận tải biển, cảng biển là mắt xích quan trọng kết nối hoạt động vận chuyển hàng hóa bằng đường biển với hệ thống giao nhận đường bộ, đường sắt và đường thủy nội địa. Khi lưu lượng container ngày càng tăng, phương pháp quản lý và khai thác cảng truyền thống phải đối mặt với nhiều áp lực về năng suất, nhân lực và thời gian xử lý hàng hóa.

Sự phát triển của công nghệ đang thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang mô hình cảng biển tự động hóa. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào hoạt động điều khiển thủ công, nhiều cảng đã ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), robot, hệ thống cảm biến và phần mềm quản lý để tối ưu hoạt động khai thác.

logistics
logistics

1. Cảng biển tự động hóa là gì?

Cảng biển tự động hóa (Automated Port) là mô hình cảng ứng dụng công nghệ và thiết bị tự động vào các hoạt động vận hành, quản lý và xử lý hàng hóa.

Các công nghệ này có thể được sử dụng trong nhiều công đoạn như tiếp nhận container, kiểm soát phương tiện ra vào, xếp dỡ hàng hóa, sắp xếp container trong bãi và theo dõi tình trạng khai thác.

Mức độ tự động hóa tại mỗi cảng không giống nhau. Một số cảng chỉ áp dụng phần mềm quản lý và hệ thống cổng tự động, trong khi những cảng khác có thể sử dụng phương tiện tự hành và cần cẩu điều khiển từ xa.

Điều quan trọng là tự động hóa không đồng nghĩa với việc loại bỏ hoàn toàn con người. Nhân sự vẫn đảm nhận vai trò giám sát, điều phối, bảo trì thiết bị và xử lý các tình huống phát sinh.

2. Những công nghệ nổi bật trong cảng biển tự động hóa

2.1. Trí tuệ nhân tạo AI

AI hỗ trợ cảng biển phân tích dữ liệu và đưa ra phương án điều phối hoạt động. Hệ thống có thể sử dụng thông tin về lịch tàu, số lượng container, tình trạng bãi và năng lực thiết bị để hỗ trợ lập kế hoạch khai thác.

Ví dụ, khi nhiều tàu dự kiến cập cảng trong cùng một khoảng thời gian, hệ thống có thể hỗ trợ dự báo nhu cầu cầu bến, thiết bị xếp dỡ và diện tích lưu trữ container.

Nhờ đó, nhà khai thác có thêm cơ sở để hạn chế tình trạng ùn ứ và phân bổ nguồn lực hợp lý.

2.2. Robot và phương tiện vận chuyển tự hành

Một công nghệ đáng chú ý là AGV (Automated Guided Vehicle) và các phương tiện vận chuyển tự hành khác.

Thiết bị này có thể vận chuyển container giữa khu vực cầu tàu và bãi container theo lộ trình được thiết lập. Việc ứng dụng phương tiện tự hành giúp giảm sự phụ thuộc vào hoạt động điều khiển trực tiếp của con người trong một số công đoạn.

Tuy nhiên, hệ thống cần có khả năng định vị, nhận diện vật cản và phối hợp với các thiết bị khác để bảo đảm an toàn.

2.3. Cần cẩu điều khiển từ xa

Cần cẩu tại cảng có thể được trang bị hệ thống camera, cảm biến và bộ điều khiển từ xa. Nhân viên vận hành có thể theo dõi hoạt động xếp dỡ thông qua màn hình tại phòng điều khiển.

Công nghệ này giúp cải thiện điều kiện làm việc, hạn chế việc nhân viên phải trực tiếp làm việc tại những vị trí có nguy cơ mất an toàn cao.

2.4. Hệ thống quản lý cảng thông minh

Terminal Operating System (TOS) là hệ thống phần mềm hỗ trợ quản lý hoạt động tại cảng container.

TOS có thể hỗ trợ theo dõi vị trí container, quản lý bãi, điều phối thiết bị, lập kế hoạch xếp dỡ và cập nhật trạng thái khai thác.

Khi kết nối với hệ thống quản lý của hãng tàu, doanh nghiệp logistics và các đơn vị liên quan, dữ liệu có thể được trao đổi nhanh chóng hơn.

3. Quy trình khai thác container tại cảng tự động hóa

Một quy trình khai thác container ứng dụng công nghệ có thể được triển khai qua các bước:

Bước 1: Tiếp nhận thông tin tàu và hàng hóa

Cảng tiếp nhận dữ liệu về lịch tàu, danh sách container, sơ đồ xếp hàng và kế hoạch khai thác.

Bước 2: Kiểm soát phương tiện ra vào

Hệ thống cổng tự động có thể sử dụng camera, nhận diện biển số và mã container để xác nhận thông tin phương tiện.

Bước 3: Xếp dỡ container

Cần cẩu tại cầu tàu thực hiện việc đưa container từ tàu xuống hoặc từ bãi lên tàu theo kế hoạch.

Bước 4: Vận chuyển container trong cảng

Container được di chuyển bằng phương tiện chuyên dụng hoặc phương tiện tự hành đến vị trí lưu trữ phù hợp.

Bước 5: Quản lý và lưu trữ container

Phần mềm quản lý cập nhật vị trí, tình trạng và thời gian lưu bãi để hỗ trợ tìm kiếm, điều phối và giao nhận.

Bước 6: Hoàn tất giao nhận

Khi container đủ điều kiện xuất khỏi cảng, hệ thống xác nhận thông tin và hỗ trợ quá trình bàn giao cho phương tiện vận tải tiếp theo.

4. Lợi ích của việc tự động hóa cảng biển

Tự động hóa mang lại nhiều lợi ích cho hoạt động logistics.

Nâng cao hiệu quả khai thác: Dữ liệu được cập nhật nhanh giúp cảng chủ động phân bổ thiết bị và nhân lực.

Hạn chế sai sót: Việc sử dụng mã nhận diện và hệ thống quản lý giúp giảm một số lỗi trong quá trình nhập liệu, tìm kiếm và xác định vị trí container.

Cải thiện an toàn lao động: Một số công việc có mức độ nguy hiểm cao có thể được chuyển sang thiết bị điều khiển từ xa hoặc phương tiện tự hành.

Tăng khả năng giám sát: Nhà khai thác có thể theo dõi tình trạng thiết bị, hàng hóa và hoạt động bãi thông qua hệ thống dữ liệu tập trung.

Theo báo cáo của Cơ quan Kiểm toán Chính phủ Hoa Kỳ (GAO) công bố năm 2024, cả 10 cảng container lớn nhất Hoa Kỳ được khảo sát đều đã áp dụng một số hình thức tự động hóa. Tuy nhiên, hiệu quả vận hành còn phụ thuộc vào loại công nghệ và điều kiện khai thác cụ thể.

logistics
logistics

5. Những thách thức khi triển khai cảng biển thông minh

Mặc dù có nhiều lợi ích, quá trình tự động hóa cũng đặt ra những yêu cầu đáng kể.

  • Chi phí đầu tư: Cảng cần nguồn vốn lớn để trang bị thiết bị, phần mềm và cơ sở hạ tầng.

  • An ninh mạng: Hệ thống kết nối liên tục có thể đối mặt với nguy cơ tấn công mạng và rò rỉ dữ liệu.

  • Nhân lực chuyên môn: Cần đội ngũ có kiến thức về công nghệ, tự động hóa và quản trị hệ thống.

  • Khả năng tích hợp: Các thiết bị và phần mềm cần tương thích với hệ thống hiện có.

  • Thay đổi phương thức làm việc: Doanh nghiệp cần đào tạo lại nhân sự và điều chỉnh quy trình vận hành.

Theo nghiên cứu của International Transport Forum thuộc OECD, tự động hóa cảng có nhiều hình thức và mức độ khác nhau. Việc đầu tư công nghệ không mặc nhiên bảo đảm năng suất sẽ tăng trong mọi điều kiện.

6. Tác động của cảng tự động hóa đối với doanh nghiệp logistics

Đối với doanh nghiệp giao nhận và vận tải biển, cảng tự động hóa tạo điều kiện cải thiện khả năng phối hợp trong chuỗi cung ứng.

Thông tin container được cập nhật tốt hơn giúp doanh nghiệp chủ động theo dõi hàng hóa, sắp xếp phương tiện lấy hàng và xây dựng kế hoạch giao nhận.

Bên cạnh đó, khả năng kết nối dữ liệu giữa cảng, hãng tàu và đơn vị logistics giúp giảm thời gian xử lý thông tin, hỗ trợ lập kế hoạch vận tải chính xác hơn.

Doanh nghiệp có thể tham khảo thêm các dịch vụ và hoạt động vận chuyển quốc tế tại /vinalines.net/van-tai-bien-hat-dinh-duong-tu-cang-hai-phong-den-cang-keppel-wharves/

7. Kết luận

Cảng biển tự động hóa là một xu hướng quan trọng trong quá trình hiện đại hóa ngành logistics. Sự kết hợp giữa AI, robot, phương tiện tự hành và hệ thống quản lý dữ liệu đang góp phần thay đổi phương thức khai thác container.

Tuy nhiên, để đạt hiệu quả lâu dài, cảng biển cần lựa chọn công nghệ phù hợp, bảo đảm an ninh mạng và phát triển nguồn nhân lực có chuyên môn. Đây sẽ là nền tảng giúp ngành vận tải biển nâng cao năng lực cạnh tranh trong tương lai.

Tìm hiểu thêm: Where Does a Container Go After Leaving the Port? – Vietship.

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *