Bước sang giai đoạn 2025-2026, thị trường vận tải biển quốc tế không chỉ chịu tác động từ giá cước và chi phí môi trường mà còn đối mặt với một vấn đề mang tính hệ thống: ùn tắc cảng và hạn chế lưu thông tại các tuyến hàng hải trọng yếu. Tình trạng này đang khiến thời gian vận chuyển kéo dài, chi phí logistics tăng và buộc doanh nghiệp xuất nhập khẩu phải điều chỉnh kế hoạch chuỗi cung ứng.
Ùn tắc cảng biển – vấn đề chưa thể chấm dứt
Sau giai đoạn cao điểm khủng hoảng chuỗi cung ứng toàn cầu, nhiều cảng biển lớn đã cải thiện đáng kể năng lực xử lý hàng hóa. Tuy nhiên, các báo cáo thị trường gần đây cho thấy ùn tắc cảng vẫn tái diễn cục bộ, đặc biệt tại:
-
Một số cảng lớn ở châu Âu
-
Các cảng trung chuyển chiến lược tại châu Á
-
Các cửa ngõ xuất nhập khẩu quan trọng của Mỹ
Nguyên nhân không còn đơn thuần đến từ thiếu lao động như trước, mà xuất phát từ sự mất cân đối giữa lịch tàu, năng lực bãi container và khả năng giải phóng hàng hóa.
Kênh đào Panama bị hạn chế: tác động lan rộng
Một trong những điểm nóng logistics đáng chú ý là kênh đào Panama. Do ảnh hưởng kéo dài của hiện tượng thời tiết khô hạn, mực nước tại kênh đào giảm khiến nhà chức trách buộc phải:
-
Hạn chế số lượt tàu qua kênh mỗi ngày
-
Áp dụng giới hạn tải trọng đối với tàu container
-
Ưu tiên tàu trả phí cao hơn
Điều này khiến nhiều hãng tàu phải xếp hàng chờ qua kênh hoặc chuyển hướng sang các tuyến thay thế, làm tăng thời gian vận chuyển và chi phí nhiên liệu.
Thời gian vận chuyển kéo dài, lịch tàu bị xáo trộn
Việc ùn tắc cảng kết hợp với hạn chế tại các tuyến huyết mạch khiến:
-
Thời gian transit time kéo dài từ vài ngày đến vài tuần tùy tuyến
-
Lịch tàu thường xuyên thay đổi, thiếu tính ổn định
-
Gia tăng rủi ro trễ giao hàng cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu
Đặc biệt trên các tuyến liên lục địa, chỉ cần một mắt xích bị tắc nghẽn cũng có thể tạo ra hiệu ứng “domino” cho toàn bộ hành trình vận chuyển.
Chi phí logistics bị đẩy lên theo nhiều cách
Ùn tắc cảng và hạn chế kênh đào không chỉ ảnh hưởng đến thời gian mà còn làm phát sinh chi phí logistics gián tiếp, bao gồm:
-
Phí lưu container, lưu bãi
-
Phí nhiên liệu tăng do tàu chờ hoặc chạy vòng
-
Phí điều chỉnh lịch tàu và phụ phí phát sinh
Trong bối cảnh giá cước vận tải biển chưa ổn định hoàn toàn, các chi phí này khiến tổng ngân sách logistics của doanh nghiệp khó kiểm soát hơn.
Xem thêm: Dịch vụ vận chuyển đường biển giá rẻ, an toàn cho các loại hàng hóa
Hãng tàu và cảng biển đang ứng phó ra sao?
Điều chỉnh mạng lưới và lịch khai thác
Nhiều hãng tàu đã chủ động:
-
Giảm số chuyến ghé tại các cảng quá tải
-
Điều chỉnh lịch tàu linh hoạt hơn theo từng tuần
-
Tăng vai trò của các cảng vệ tinh để phân tán áp lực
Đầu tư nâng cấp hạ tầng cảng
Một số cảng biển lớn đang đẩy nhanh:
-
Mở rộng bãi container
-
Số hóa quy trình xếp dỡ
-
Ứng dụng công nghệ quản lý luồng hàng
Tuy nhiên, các giải pháp này cần thời gian và chưa thể giải quyết triệt để trong ngắn hạn.
Doanh nghiệp xuất nhập khẩu chịu ảnh hưởng thế nào?
Đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu, tình trạng ùn tắc cảng và hạn chế tuyến hàng hải mang lại nhiều thách thức:
-
Khó cam kết thời gian giao hàng chính xác
-
Gia tăng chi phí ngoài kế hoạch
-
Phải dự phòng tồn kho nhiều hơn
Ngược lại, doanh nghiệp nào chủ động theo dõi diễn biến thị trường và linh hoạt phương án vận chuyển sẽ giảm thiểu đáng kể rủi ro phát sinh.
Doanh nghiệp cần làm gì để thích ứng?
Trong bối cảnh vận tải biển còn nhiều biến động, doanh nghiệp nên:
-
Theo dõi sát thông tin về tình trạng cảng và tuyến hàng hải
-
Lên kế hoạch vận chuyển sớm, tránh sát lịch
-
Dự phòng thêm thời gian trong hợp đồng giao hàng
-
Trao đổi chặt chẽ với đơn vị logistics để có phương án thay thế
Sự chủ động và linh hoạt là yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp duy trì chuỗi cung ứng ổn định.
Triển vọng trong thời gian tới
Các tổ chức phân tích logistics nhận định rằng:
-
Tình trạng ùn tắc cảng có thể giảm dần theo từng khu vực, nhưng khó biến mất hoàn toàn
-
Hạn chế tại các kênh đào chiến lược vẫn là rủi ro dài hạn do yếu tố thời tiết
-
Chuỗi cung ứng toàn cầu đang dịch chuyển theo hướng phân tán và linh hoạt hơn để giảm phụ thuộc vào một tuyến duy nhất
Điều này cho thấy vận tải biển đang bước vào giai đoạn mới, nơi độ ổn định không còn là mặc định.
Kết luận
Ùn tắc cảng biển và hạn chế tại các tuyến hàng hải trọng yếu đang trở thành thách thức thường trực của vận tải biển toàn cầu. Dù không còn mang tính khủng hoảng như giai đoạn cao điểm trước đây, nhưng những gián đoạn này đủ để ảnh hưởng mạnh đến thời gian, chi phí và kế hoạch logistics của doanh nghiệp. Trong bối cảnh đó, việc cập nhật thông tin, linh hoạt phương án vận chuyển và chủ động quản trị rủi ro sẽ là chìa khóa giúp doanh nghiệp xuất nhập khẩu thích ứng hiệu quả với thị trường vận tải biển đầy biến động.
Xem thêm: Gửi hàng đi Myanmar bằng đường biển uy tín, chất lượng